1817
Πάμπλο Πικάσο, Γυναίκα με μπλε φόρεμα. Βαλορί 1947-1948, Μαδρίτη, Fundacion Almine y Bernard Ruiz-Picasso para el Arte. Σε δανεισμό στο Museo Picasso Malaga © Succession Picasso 2019 |

Ο «πήλινος» Πικάσο πιάνει κουβέντα με την αρχαιότητα στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

Protagon Team Protagon Team 20 Ιουνίου 2019, 17:55
Πάμπλο Πικάσο, Γυναίκα με μπλε φόρεμα. Βαλορί 1947-1948, Μαδρίτη, Fundacion Almine y Bernard Ruiz-Picasso para el Arte. Σε δανεισμό στο Museo Picasso Malaga © Succession Picasso 2019
|

Ο «πήλινος» Πικάσο πιάνει κουβέντα με την αρχαιότητα στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

Protagon Team Protagon Team 20 Ιουνίου 2019, 17:55

«Για μένα δεν υπάρχει παρελθόν ή μέλλον στην Τέχνη. Εάν ένα έργο τέχνης δεν μπορεί να ζει πάντα στο παρόν, δεν πρέπει να το θεωρούμε καθόλου ως τέτοιο. Η τέχνη των Ελλήνων, των Αιγυπτίων, των μεγάλων ζωγράφων που έζησαν σε άλλες εποχές, δεν είναι τέχνη του παρελθόντος· ίσως είναι πιο ζωντανή σήμερα από ποτέ»: με αυτά τα λόγια, ο σπουδαίος Πάμπλο Πικάσο (1881-1973) είχε κάποτε εκφράσει την πεποίθησή του ότι η τέχνη είναι το μοναδικό πράγμα που μπορεί να νικήσει τον χρόνο.

Ερχεται λοιπόν η ενδιαφέρουσα έκθεση στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, που ανοίγει τις πύλες της σήμερα, 20 Ιουνίου 2019, για να μας ξεναγήσει στον συναρπαστικό διάλογο του κορυφαίου και πολυσχιδούς καλλιτέχνη με την αρχαιότητα. Υπό τον τίτλο «Πικάσο και αρχαιότητα. Γραμμή και πηλός», μας καλωσορίζει σε ένα σύμπαν που παρουσιάζει το ταλέντο του Πικάσο να δίνει πνοή σε αυτό το ταπεινό όσο και θαυμαστό υλικό.

Πάμπλο Πικάσο, Η κουκουβάγια. Βαλορί, 12 Δεκεμβρίου 1952, Μαδρίτη, Fundacion Almine y Bernard Ruiz-Picasso para el Arte. Σε μακροχρόνιο δανεισμό στο Museo Picasso Malaga. © Succession Picasso 2019

«Αν κάποιος σημείωνε πάνω σε ένα χαρτί όλες τις διαδρομές που διήνυσα και τις ένωνε μεταξύ τους με μία γραμμή, θα σχεδίαζε ενδεχομένως έναν Μινώταυρο»: με αυτά τα λόγια του, είχε εκφράσει τον θαυμαστό του σε αυτό το πλάσμα της ελληνικής μυθολογίας.

Στο πλαίσιο λοιπόν της σειράς εκθέσεων «Θεϊκοί Διάλογοι», το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης διοργανώνει αυτή τη σπάνια και πρωτότυπη έκθεση, όπου κεραμικά και σχέδια του Πικάσο συνομιλούν με αρχαία έργα. Η έκθεση θα διαρκέσει ως τις 20 Οκτωβρίου 2019 και πραγματοποιείται με την επιμέλεια του διευθυντή του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, καθηγητή Ν. Χρ. Σταμπολίδη και του Ιστορικού Τέχνης Ολιβιέ Μπεργκρούεν.

Αριστερά: Πάμπλο Πικάσο, Γυναίκα. Βαλορί 1949. Μαδρίτη, Fundacion Almine y Bernard Ruiz-Picasso para el Arte © Succession Picasso 2019. Δεξιά: Μαρμάρινο Αγαλμάτιο Αφροδίτης, Αρχαία Αγορά των Αθηνών, μέσα 3ου αι. μ.Χ., Μουσείο Αρχαίας Αγοράς © ΥΠΠΟΑ/Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών

Για πρώτη φορά, 68 σπάνια κεραμικά και σχέδια του Πικάσο με πτηνά, τετράποδα και θαλάσσια όντα, ανθρώπινες μορφές, μυθολογικά «ανάμεικτα» όντα (Κένταυρος, Μινώταυρος) και άλλα έργα εμπνευσμένα από αρχαίες τραγωδίες και κωμωδίες, συνομιλούν θεματικά με 67 αρχαιότητες, δημιουργώντας έναν ακόμη «Θεϊκό Διάλογο» μεταξύ της αρχαίας ελληνικής και της μοντέρνας τέχνης.

Τα έργα -σχέδια και κεραμικά από την καλλιτεχνική δημιουργία του Πικάσο από τη δεκαετία του ’20 ως τη δεκαετία του ’60- προέρχονται από ιδρύματα, μουσεία και συλλογές του εξωτερικού, όπως η FABA – Fundación Almine y Bernard Ruiz-Picasso para el Arte, το  Musée Νational Picasso-Paris, το Musée Picasso Antibes, το Museo Picasso Μálaga, το Museum Berggruen στο Βερολίνο, καθώς και ιδιωτικές συλλογές. Τα έργα της αρχαιότητας προέρχονται από 15 συνολικά ελληνικά μουσεία και συλλογές, όπως το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, τα Αρχαιολογικά Μουσεία Αρχαίας Αγοράς, Αγίου Νικολάου, Δήλου, Ερέτριας, Ηρακλείου, Θηβών, Μαραθώνα, Πάρου, Πατρών, Χανίων, Χώρας Μεσσηνίας, το Κυπριακό Μουσείο, το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης και τη Νομισματική Συλλογή της Alpha Bank. Πρόκειται για γλυπτά, κεραμικά και χάλκινα που χρονολογούνται από τους προϊστορικούς χρόνους (περ. 3200 π.Χ. το παλαιότερο) ως και την Υστερη Ρωμαϊκή Περίοδο (μέσα 3ου αι. μ.Χ. το νεότερο).

Μεταξύ των «ζευγών» της έκθεσης, που πραγματοποιείται με την υποστήριξη του Musée National Picasso-Paris στο πλαίσιο του «Picasso Méditerranée»,  ξεχωρίζουν: ο Κένταυρος από λευκό πηλό, διαμορφωμένος στο χέρι, εγχάρακτη και γραπτή με επίχρισμα διακόσμηση, που δημιούργησε ο Πικάσο στις 3 Ιανουαρίου 1953, σε διάλογο με τον Κένταυρο της Κυπρο-αρχαϊκής Περιόδου του 6ου αιώνα π.Χ. και το μοναδικό Ειδώλιο Κενταύρου της Πρωτογεωμετρικής Περιόδου στο Λευκαντί της Εύβοιας που χρονολογείται στα τέλη 10ου αι. π.Χ.

Δεξιά: Πάμπλο Πικάσο, Ο Βασιλιάς. Αθήνα, Ιδιωτική συλλογή. Αριστερά: Πήλινο γυναικείο ειδώλιο, Γόρτυνα, αγρέπαυλη στα Καννιά περ. 1750 − 1600 π.Χ. © ΥΠΠΟΑ/Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου

Επίσης, ο διάλογος ανάμεσα στο έργο «Τυφλός Μινώταυρος οδηγούμενος από μικρό κορίτσι μπροστά στη θάλασσα» που δημιούργησε ο Πικάσο στις 22 Σεπτεμβρίου του 1934 και στον φόνο του Μινώταυρου από τον Θησέα πάνω στον ερυθρόμορφο καλυκωτό κρατήρα της Υστερης Κλασικής Περιόδου (340 – 330 π.Χ. ) από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο όπως και ο κορμός αγάλματος Μινώταυρου, ρωμαϊκό αντίγραφο έργου της Πρώιμης Κλασικής Περιόδου.

Πάμπλο Πικάσο, Σειληνός συνοδευόμενος από χορευτές, Kάννες, 1933. Γκουάς και μελάνι σε χαρτί. Staatliche Museen zu Berlin, Nationalgalerie, Museum Berggruen © bpk / Nationalgalerie, SMB, Museum Berggruen / Jens Ziehe © Succession Picasso 2019

Ο μεγάλος καλλιτέχνης του 20ού αιώνα έχει δημιουργήσει μοναδικά έργα ζωγραφικής, αλλά λίγοι γνωρίζουν από κοντά το σχεδιαστικό του έργο, καθώς και τα κεραμικά του δημιουργήματα. Η έκθεση αποκαλύπτει έναν ολόκληρο κόσμο που φέρνει μέσα του ο καλλιτέχνης όχι απαραίτητα από αρχαιότητες που είδε ο ίδιος στις αρχαίες πατρίδες της Μεσογείου, αλλά μέσα στα μουσεία της Ευρώπης, σε βιβλία που διάβαζε, ή κατά τις συναναστροφές του με τον Kριστιάν Ζερβός ή τον Ζαν Κοκτό.

Αριστερά: Πήλινη πρόχους με πλευρική προχοή, Βασιλική Ιεράπετρας περ. 2400 – 2200 π.Χ.© ΥΠΠΟΑ/Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου. Δεξιά: Πάμπλο Πικάσο, Πτηνό. Βαλορί, 1947-1948 Μαδρίτη, Fundacion Almine y Bernard Ruiz-Picasso para el Arte. Σε δανεισμό στο Museo Picasso Malaga. © Succession Picasso 2019

Κατά τη διάρκεια της μακράς και παραγωγικής σταδιοδρομίας του, ο Πικάσο εμπνεύστηκε από μία μεγάλη ποικιλία πηγών, τις οποίες διαρκώς προσάρμοζε και επεξεργαζόταν. Η κλασική παράδοση πρόσφερε στον ισπανό ζωγράφο ένα λεξιλόγιο ατελείωτων δυνατοτήτων προς χειρισμό και τροποποίηση. Σημαντική μεταξύ αυτών των πηγών υπήρξε η Αρχαία Ελλάδα, με τη διαχρονική μυθολογία και την πλουσιότατη εικονογραφία της.

Δεξιά: Πήλινη κερνολεκάνη, Περατή Αττικής, μυκηναϊκό νεκροταφείο, 12ος αι. π. Χ. © ΥΠΠΟΑ/Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Αριστερά: Πάμπλο Πικάσο, Γυναίκες (μελέτες για κεραμικά) Γκολφ-Ζουάν, 4 Αυγούστου 1947 Μαδρίτη, Fundacion Almine y Bernard Ruiz-Picasso para el Arte © Succession Picasso 2019

Από την εποχή ακόμα που αντέγραφε γύψινα εκμαγεία αρχαίων γλυπτών, ο Πικάσο γοητεύτηκε από διάφορα θέματα της ελληνικής μυθολογίας, θέματα που διασκεδάζουν το τετριμμένο ή που δηλώνουν τις συγκρουόμενες παρορμήσεις του ανθρώπου. Ανάμεσα σε αυτά και ο Μινώταυρος, διονυσιακό πλάσμα, μισός άνθρωπος και μισός ζώο, αναδείχτηκε σε σύμβολο των σκοτεινότερων πτυχών της ανθρώπινης ψυχής και του παραλογισμού του πολέμου.

Ταυτόχρονα, στο έργο του Πικάσο αναδύθηκε και μια άλλη εικόνα της Ελλάδας, μια εικόνα ειρηνική, στην οποία αρχαία θέματα και μύθοι οδηγούν στο εξιδανικευμένο όραμα μιας διαχρονικής Αρκαδίας, όραμα που ο Πικάσο επεξεργάστηκε σε γλυπτά και κεραμικά μετά το τέλος του πολέμου. Τα έργα αυτά, ωστόσο, σε αντίθεση με άλλα πρωιμότερα, δεν έχουν την ίδια στενή σχέση με την ελληνική μυθολογία. Αντίθετα, ο Πικάσο επινοεί μια εικονική ή φανταστική αρχαιότητα.

Αριστερά: Πάμπλο Πικάσο, Η κουκουβάγια. Βαλορί, 12 Δεκεμβρίου 1952, Μαδρίτη, Fundacion Almine y Bernard Ruiz-Picasso para el Arte. Σε μακροχρόνιο δανεισμό στο Museo Picasso Malaga. © Succession Picasso 2019 Δεξιά: Πήλινο Ομοίωμα κουκουβάγιας, Νεκροταφείο Αρκάδων 7ος αι. π.Χ. © ΥΠΠΟΑ/Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου

Την κεραμική, αρχαία και νεότερη, και τα εμπνευσμένα από την αρχαιότητα έργα του Πικάσο (οι Τρεις Χάριτες ή η Λυσιστράτη του Αριστοφάνη) συνδέουν, εκτός της εικονογραφίας, η μορφή και το σχέδιο. Ιδιαίτερη σημασία έχει η γραμμή, είτε πρόκειται για σχέδια της δεκαετίας του ’20 και του ’30 είτε για αγγειογραφίες που θυμίζουν αττικά ερυθρόμορφα αγγεία. Στην έκθεση η δύναμη της φανταστικής όσο και προσωπικής αρχαιότητας του Πικάσο και η διαρκής γοητεία που ασκούν στον επισκέπτη τα αντικείμενα του παρελθόντος έχουν τον πρώτο λόγο.

Η έκθεση δεν ακολουθεί χρονολογική σειρά, αλλά χωρίζεται σε ενότητες σχετικές με τη γραμμή της ομορφιάς, την «Αρκαδία» του Πικάσο, τον Κένταυρο, τον ταύρο και τον Μινώταυρο, πλάσματα της φαντασίας και της δημιουργίας του που συνδέονται με την ελληνική μυθολογία και την αρχαιότητα.

Η έκθεση χωρίζεται στις ενότητες «Εισαγωγή, Η γραμμή της ωραιότητας – Οι Τρεις Χάριτες Γραμμή και φως στον χώρο, Λυσιστράτη, Αρκαδία, Διόνυσος, Ο Κένταυρος, Ο ταύρος, Ο Μινώταυρος».

Οπως αναφέρει η Πρόεδρος του Μουσείου, κυρία Σάντρα Μαρινοπούλου: «Οταν πριν από 12 χρόνια ανέλαβα τη θέση της πρόεδρου στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, ξεκίνησα με το όραμα να αναδείξουμε ότι η αρχαία ελληνική τέχνη αποτέλεσε πηγή έμπνευσης μοντέρνων και σύγχρονων δημιουργών. Η έκθεση ‘Πικάσο και αρχαιότητα. Γραμμή και Πηλός’ είναι άλλος ένας διάλογος. Η αγάπη μου για την κεραμική τέχνη από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα πυροδότησε την ιδέα να δημιουργήσουμε έναν διάλογο ανάμεσα στα κεραμικά και στα σχέδια του Πάμπλο Πικάσο με την αρχαιότητα».

Ο διευθυντής του Μουσείου και επιμελητής της έκθεσης, καθηγητής Ν. Χρ. Σταμπολίδης λέει χαρακτηριστικά: «Από τα έργα της αρχαιότητας που συνέλεξα για σύγκριση με τα έργα του Πικάσο, δεν ισχυρίζομαι σε καμία περίπτωση ότι ο Πικάσο τα είχε δει όλα. Ολα αυτά αποτελούν μια άσκηση επιλογής και σύγκρισης για να γίνει πιο κατανοητή στο κοινό η σχέση του καλλιτέχνη με την αρχαιότητα, την ελληνική, τη ρωμαϊκή, την ιβηρική, χωρίς να αποκλείεται η δυτική ζωγραφική από την Αναγέννηση έως και τη σύγχρονή του δημιουργία. Ο ίδιος ο Πικάσο θεωρούσε την αρχαία ελληνική και αιγυπτιακή τέχνη ζωντανές και πάλλουσες. Ο σπόρος της έμπνευσής του από την αρχαιότητα μπορεί να ξεκινά από τη διδασκαλία του ακαδημαϊκού σχεδίου από τον πατέρα του, την εκπαίδευσή του στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Βαρκελώνης (La Lonja), όπου εισήχθη το 1895, τα έργα της αρχαιότητας που έβλεπε στα μουσεία της Ισπανίας (ανάμεσά τους το Πράδο), κυρίως όμως στο Λούβρο αλλά και στην Ιταλία (ταξίδια στη Ρώμη 1917 και ένα σύντομο μεταπολεμικό ταξίδι). Ακόμα, από τη σχέση του με τον Κριστιάν Ζερβός και τα περίφημα Cahiers d’Art του Κοκτό, καθώς και από έργα που έβλεπε στην Encyclopédie photographique de l’art την οποία συμβουλευόταν, όπως, επίσης, και έργα κλασικά του Αριστοφάνη και του Οβιδίου που, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, του ήταν γνωστά…»

Οπως αναφέρει ο επιμελητής της έκθεσης Ολιβιέ Μπεργκρούεν: «Στο έργο του Πικάσο η γραμμή έχει ιδιαίτερη σημασία, είτε πρόκειται για σχέδια της δεκαετίας του ’20 και του ’30 είτε για αγγειογραφίες που τόσο θυμίζουν τα αττικά ερυθρόμορφα αγγεία. Η γραμμή είναι το μέσο με το οποίο διαιρείται ο χώρος και δημιουργείται φως. Η απόλυτη σαφήνεια των διαχρονικών, στιβαρών σχημάτων που εμπνέονται από την αρχαιότητα και η διάρρηξη του σχήματος, δηλαδή η γραμμή, αμφιταλαντευόμενη και αντιδραστική, αποτελούν βασική συνιστώσα του έργου του Πικάσο. Η έκθεση στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης αναδεικνύει τη δύναμη της φανταστικής όσο και σημαντικής για τον ίδιο αρχαιότητας του Πικάσο».

Ξεναγήσεις στην έκθεση θα πραγματοποιούνται από τις 26 Ιουνίου 2019 και μετά, κάθε Τετάρτη στις 12.30 (Αγγλικά), Πέμπτη στις 18.30 (Ελληνικά) και Κυριακή στις 12.30 (Ελληνικά).

Παράλληλες εκδηλώσεις

Στο πλαίσιο της έκθεσης «Πικάσο και αρχαιότητα. Γραμμή και πηλός» το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης θα οργανώσει από τις 24 Ιουνίου 2019 έξι πενθήμερα Summer Camps για τα παιδιά με τίτλο «Γραμμή και πηλός. Eνα παιχνίδι ανάμεσα στον Πικάσο και στην αρχαιότητα».  Τα έξι πενθήμερα θα πραγματοποιηθούν τις εξής ημερομηνίες:  24-28 Ιουνίου,  1-5 Ιουλίου, 8-12 Ιουλίου, 15-19 Ιουλίου, 22-26 Ιουλίου και 29 Ιουλίου – 2 Αυγούστου.

Info:

Εκθεση «Πικάσο και αρχαιότητα: Γραμμή και πηλός». Διάρκεια: Από τις 20 Ioυνίου έως τις 20 Οκτωβρίου 2019.

Ωρες λειτουργίας: Δευτέρα, Τετάρτη, Παρασκευή, Σάββατο: 10.00-17.00, Πέμπτη: 10.00-20.00, Κυριακή: 11.00-17.00, Τρίτη: κλειστό.

Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, Νεοφύτου Δούκα 4 και Βασιλίσσης Σοφίας και Ηροδότου 1, T (+30) 210 7228321-3.

www.cycladic.gr