Στην Τουρκία και στον Λίβανο επέλεξε να μεταβεί ο Λέων ΙΔ’, μόλις επτά μήνες από την έναρξη της παπικής του θητείας, στο πλαίσιο του πρώτου του ταξιδιού στο εξωτερικό ως επικεφαλής της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας. «Από τις 27 Νοεμβρίου έως τις 2 Δεκεμβρίου [ο ποντίφικας] θα βρίσκεται σε έναν κόσμο όπου θρησκείες, συγκρούσεις και εθνικές ταυτότητες διασταυρώνονται», γράφει σε ανάλυσή του στην Corriere della Sera ο ιταλός ιστορικός, πολιτικός και επιφανής μελετητής της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας Αντρέα Ρικάρντι, ιδρυτής της λαϊκής καθολικής οργάνωσης Comunità di Sant’Egidio.

Κάθε φορά που εκλέγεται ένας νέος ποντίφικας, το πρώτο του ταξίδι στο εξωτερικό αναμένεται πάντα με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η επιλογή του ή των (όπως στην προκειμένη) προορισμών θεωρείται ενδεικτική των προτεραιοτήτων του στη διεθνή σκηνή.

Στην αρχή της θητείας του πρώτου ποντίφικα από τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι περισσότεροι παρατηρητές θεωρούσαν πως ο Λέων, ο οποίος εξελέγη τον περασμένο Μάιο, θα επέλεγε να μετέβαινε είτε στην πατρίδα του είτε στο Περού, τη χώρα όπου υπηρέτησε επί δύο δεκαετίες ως ιεραπόστολος και επίσκοπος και πολιτογραφήθηκε πολίτης, είτε στην Αλγερία, τη γενέτειρα του Αγίου Αυγουστίνου, καθώς ο Λέων υπήρξε επικεφαλής του γνωστού ομώνυμου τάγματος που ιδρύθηκε το 1244.

Τελικά, όμως, ο ποντίφικας επέλεξε να μεταβεί σε μια πολύπαθη περιοχή, τη Μέση Ανατολή των πολέμων και των θρησκευτικών διαιρέσεων, καταδεικνύοντας έτσι πως είναι έτοιμος να αντιμετωπίσει κρίσιμες διπλωματικές και γεωπολιτικές προκλήσεις από το δικό του μετερίζι.

Κατά τη διάρκεια της περιοδείας του ο 70χρονος επικεφαλής της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας θα συναντηθεί με θρησκευτικούς ηγέτες καθώς και με τον πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τον πρόεδρο του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν. Πρόκειται επίσης να επισκεφθεί νοσοκομεία και να τελέσει τη Θεία Λειτουργία σε στάδιο της Κωνσταντινούπολης, καθώς και στο λιμάνι της Βηρυτού (το οποίο καταστράφηκε σχεδόν ολοσχερώς από έκρηξη τον Αύγουστο του 2020).

Οπως γράφει σε κείμενό της η Μοτόκο Ριτς, επικεφαλής του γραφείο των New York Times στη Ρώμη και μέλος της δημοσιογραφικής αποστολής που συνοδεύει τον ποντίφικα στο πρώτο του ταξίδι στο εξωτερικό, οι προορισμοί του Λέοντα είναι απόλυτα κατανοητοί από τη σκοπιά της Ιστορίας.

Γιατί η Μέση Ανατολή υπήρξε το λίκνο του χριστιανισμού, ενώ η Κωνσταντινούπολη ήταν η πρωτεύουσα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας για περισσότερο από μία χιλιετία (εξαιρουμένης της περιόδου της λατινοκρατίας, από το 1204 έως το 1261), καθώς και το επίκεντρο της ρήξης μεταξύ καθολικών και ορθόδοξων χριστιανών, η οποία κορυφώθηκε το 1054 με το Μεγάλο Σχίσμα. Οπότε «η απόφαση του πάπα να ταξιδέψει εκεί δείχνει ενδιαφέρον για την οικοδόμηση γεφυρών μεταξύ διαφορετικών δογμάτων», γράφει η δημοσιογράφος των New York Times.

Ωστόσο «το ζήτημα δεν είναι μόνο το παρελθόν του χριστιανισμού», δήλωσε η Φιόνα Μακάλουμ Γκίνεϊ, ειδική στη Μαρωνίτικη Εκκλησία (η οποία βρίσκεται σε πλήρη κοινωνία με την Αγία Εδρα) και στον χριστιανισμό στη Μέση Ανατολή γενικότερα. «Είναι επίσης το παρόν και πολλοί ευελπιστούν πως είναι και το μέλλον».

Επιλέγοντας να μεταβεί στη Μέση Ανατολή, ο ποντίφικας θέλει αναμφίβολα να στείλει ένα μήνυμα ενότητας προς τους χριστιανούς όλων των εκκλησιών. Συγχρόνως, όμως, επιδιώκει να υπογραμμίσει, όπως έκανε στην πρώτη του κιόλας κυριακάτικη ομιλία αφότου ανήλθε στον θρόνο της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, την ανάγκη να επικρατήσει ειρήνη στη Μέση Ανατολή (καθώς και στην Ουκρανία και σε όλον τον κόσμο).

Με την κατάπαυση του πυρός στη Γάζα να παραμένει εύθραυστη και την εκεχειρία μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ να δοκιμάζεται από τις πρόσφατες ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές στον Λίβανο, «όλοι οι παρατηρητές στον μουσουλμανικό κόσμο και στο Ισραήλ και σε άλλες χώρες αναμένουν να ακούσουν τι έχει να πει [ο πάπας] για αυτήν την τεταμένη κατάσταση εν μέσω μιας συνεχιζόμενης σύγκρουσης», ανέφερε στους New Υορκ Times ο ιταλός δημοσιογράφος, επί σειρά ετών ανταποκριτής στο Βατικανό, Μάρκο Πολίτι.

Γιατί στην Τουρκία;

Το να μεταβεί στην Τουρκία ο νυν ποντίφικας δεν το επέλεξε ακριβώς ο ίδιος, αλλά ο προκάτοχός του, πάπας Φραγκίσκος, ο οποίος σχεδίαζε να επισκεφθεί τη χώρα προτού επιδεινωθεί μοιραία η κατάσταση της υγείας του, ώστε να παραστεί στις εκδηλώσεις για τη συμπλήρωση 1.700 χρόνων από τη σύγκληση της A’ Οικουμενικής Συνόδου στη Νίκαια της Βιθυνίας (σημερινό Ιζνίκ) το 325.

Το μεσημέρι της Παρασκευής ο πάπας Λέων ΙΔ’ και ο οικουμενικός πατριάρχης Βαρθολομαίος πρόκειται να βρεθούν μαζί στον τόπο της Α’ Οικουμενικής Συνόδου, για ένα κοινό προσκύνημα ενότητας και ομολογίας πίστεως (σημειωτέον ότι στη Νίκαια θεσπίστηκε το λεγόμενο Σύμβολο Νικαίας-Κωνσταντινουπόλεως, το γνωστό «Πιστεύω») που εξακολουθεί «να ενώνει όλους τους χριστιανούς», όπως επισήμανε ο ίδιος ο ποντίφικας σε μακροσκελές μήνυμά του που αναρτήθηκε στον ιστότοπο της Αγίας Εδρας.

«Καθώς προετοιμάζομαι για το αποστολικό ταξίδι μου στην Τουρκία, μέσω αυτής της επιστολής επιθυμώ να ενθαρρύνω ολόκληρη την Εκκλησία να ανανεώσει τον ενθουσιασμό της για το σύμβολο της πίστεως, η αλήθεια του οποίου αποτελεί εδώ και αιώνες κοινή κληρονομιά των χριστιανών και αξίζει να ομολογείται και να κατανοείται με νέους και επίκαιρους τρόπους», ανέφερε ο Λέων στην επιστολή του με τίτλο In Unitate Fidei (Στην Ενότητα της Πίστης).

Οσο για τη συνάντηση του ποντίφικα με τον Ερντογάν, αποτελεί μια ευκαιρία να βελτιωθούν οι σχέσεις με έναν ηγέτη που μετέτρεψε την Αγία Σοφία σε τζαμί, όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στο δημοσίευμα των New York Times.

Γιατί στον Λίβανο;

Ο πάπας Φραγκίσκος ήθελε να επισκεφθεί και τον Λίβανο, αλλά τελικά δεν πρόλαβε. Αυτό σημαίνει ότι ο Λέων θα είναι ο πρώτος πάπας που θα επισκεφθεί τη χώρα μετά τον Βενέδικτο ΙΣΤ’, ο οποίος μετέβη το 2012, καθώς μαινόταν ο εμφύλιος πόλεμος στην όμορη Συρία.

Προτεραιότητα του ποντίφικα είναι, καταρχάς, να υποστηρίξει την κοινότητα των Μαρωνιτών, ενώ, επιλέγοντας να λειτουργήσει στο λιμάνι της Βηρυτού, επιθυμεί να στείλει ένα μήνυμα αλληλεγγύης στο σύνολο των πολιτών του Λιβάνου.

Τοπικοί παρατηρητές πιστεύουν πως κατά τις συναντήσεις του με πολιτικούς ηγέτες, συμπεριλαμβανομένων του μαρωνίτη προέδρου Ζοζέφ Αούν, του σουνίτη πρωθυπουργού Ναουάφ Σαλάμ και του σιίτη προέδρου του Κοινοβουλίου Ναμπίχ Μπερί, ο Λέων θα αποφύγει τις πολιτικές νουθεσίες περί αφοπλισμού της Χεζμπολάχ, για παράδειγμα.

Αλλά ορισμένοι βλέπουν την επίσκεψη του πάπα, έναν χρόνο μετά τον τερματισμό των εχθροπραξιών μεταξύ Χεζμπολάχ και Ισραήλ, ως μια έμμεση παρότρυνση προς αμφότερα τα στρατόπεδα να επιδιώξουν τη διατήρηση της εύθραυστης εκεχειρίας.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News