Ο Φαλέας ο Χαλκηδόνιος, ένας από τους πρώτους νομοθέτες τού ελληνικού κόσμου, θεωρούσε πως «αιτία κάθε κοινωνικής αναταραχής είναι οι περιουσιακές ανισότητες των πολιτών» – έτσι τουλάχιστον μας πληροφορεί ο Αριστοτέλης στα Πολιτικά του, και δεν έχω λόγο να τον αμφισβητήσω. Σύμφωνα, δε, με τους ιστορικούς, η κοινωνική αναταραχή αυτής ακριβώς της περιόδου ήταν τέτοια, ώστε το δίκαιο της εποχής αποτελούσε «απάντηση σε μια κοινωνική κρίση» και «αποσκοπούσε στην προστασία τής καθεστηκυίας τάξης». Πράγμα που σημαίνει ότι το πρώτο γραπτό δίκαιο του δυτικού πολιτισμού έγινε αντιληπτό, από αυτούς που το θέσπισαν, ως εργαλείο, μεταξύ άλλων, και για τη διατήρηση του κοινωνικοοικονομικού status quo. Γι’ αυτό και ο φίλος μας ο Φαλέας νομοθέτησε με στόχο την «εξίσωση των περιουσιών».

Πολλές εκατοντάδες χρόνια μετά, ο Θίοντορ Ρούσβελτ, αν και κατηγορηθείς από τους πολιτικούς του αντιπάλους ως κομμουνιστής, λέγεται ότι, με το New Deal του, έσπευσε να σώσει το καπιταλιστικό σύστημα: εισήγαγε, για πρώτη φορά στην ιστορία των ΗΠΑ, δίκτυ προστασίας για ανέργους, μισθωτούς, συνταξιούχους, προκειμένου να αποσοβήσει μια πιθανή κοινωνική έκρηξη. Αλλά, και κατά τις δεκαετίες μετά τον πόλεμο, το κοινωνικό κράτος που ανδρώθηκε στην απέναντι πλευρά τού Ατλαντικού, σε εμάς, κατηγορήθηκε από πολλούς, όχι εντελώς αβάσιμα, ως «μηχανισμός ελέγχου, χειραγώγησης και ενσωμάτωσης της εργατικής τάξης», μάλλον ως δίκτυ προστασίας τού ίδιου τού καπιταλισμού, παρά των εργαζομένων.

Φαίνεται, λοιπόν, πως οι σύγχρονοι νομοθέτες, που αδιαφορούν για την πτώση τού βιοτικού επιπέδου μας, δεν διδάχθηκαν και πολλά από το παράδειγμα των προκατόχων τους, από τον Φαλέα τού 7^ου π.Χ αι, μέχρι και τις ευρωπαϊκές σοσιαλδημοκρατίες της Ευρώπης τού 20ού μ.Χ αι. Δεν γράφω, όμως, σήμερα, για να τους κάνω κριτική, ούτε για να τους επιστήσω την προσοχή, ούτε, βέβαια, για να προφητεύσω την κατάρρευση του καπιταλισμού. Γράφω μόνο για να απευθυνθώ στους καλοπροαίρετους, «κανονικούς» ανθρώπους που έχουν πιστέψει ότι οι διαμαρτυρίες, οι απεργίες, οι καταλήψεις δημοσίων κτιρίων δεν έχουν θέση στη σημερινή μας κοινωνική πραγματικότητα.

Γράφω για να απευθυνθώ σε σένα, που έχεις πειστεί ότι ο Έλληνας έφταιξε και πρέπει να πληρώσει. Ότι οφείλουμε να «σκύψουμε το κεφάλι», γιατί βρεθήκαμε σε αδιέξοδο. Ότι είναι υγιέστερο για μια κοινωνία να έχει μέλη που αυτοκτονούν παρά μέλη που εξεγείρονται. Ότι ο τρίτεκνος που χάνει 5000 ευρώ σε σχέση με πέρυσι δεν έχει δικαίωμα να αγωνιστεί για να το αποτρέψει.

Γράφω σε σένα, συνομήλικε, που δεν φοβάσαι πως θα έρθει η μέρα που τα παιδιά μας θα μας ρωτήσουν πώς ανεχθήκαμε να μας πάρουν όσα οι προηγούμενοι κατέκτησαν με αίμα, ακριβώς όπως εμείς αναρωτηθήκαμε, ίσως, πώς οι γονείς μας ανέχθηκαν 7 χρόνια Χούντας. Για σένα, που είσαι βέβαιος ότι πρέπει να σφίξεις τα δόντια και να ζήσεις με 500 ευρώ, ότι πολιτισμός σημαίνει ωριμότητα και σοφία να δέχεσαι όσα δεν μπορείς να αλλάξεις, ότι «σοφία είναι να αρκείσαι στο θέαμα του κόσμου», όπως λέει ο ποιητής.

Εγώ σου λέω: τον 7^ο αι. π.Χ, τότε που μόλις είχε διαδοθεί η νέα γραφή, πριν υπάρξει εντατική ενασχόληση με τις τέχνες και τη φιλοσοφία, πριν γεννηθεί η επιστήμη, πριν αναπτυχθούν οι πολιτειακοί θεσμοί που οδήγησαν στο θαύμα της αρχαιοελληνικής πόλεως-κράτους, πριν ο άνθρωπος γίνει πολίτης μιας δημοκρατίας, πριν καν υποψιαστεί τί πάει να πει «πολίτης» και τί πάει να πει «δημοκρατία», η κοινωνία αντιδρούσε μπροστά σε αυτό που αντιλαμβανόταν ως αδικία – την οικονομική ανισότητα, το χάσμα ανάμεσα στους πλούσιους και τους φτωχούς, και εξεγειρόταν ενάντια στην υποβάθμιση των συνθηκών τής ζωής.

Κι εσύ, εσύ που τα βρήκες όλα έτοιμα – τις τέχνες, τη φιλοσοφία, την επιστήμη, την τεχνολογία, τη δημοκρατία, και το μόνο που οφείλεις είναι να τα πας ένα βήμα παρακάτω, θα αφεθείς να υποβαθμιστεί η ζωή σου, και θα αφήσεις την ευκαιρία ανεκμετάλλευτη; Ή μήπως έχεις την ψευδαίσθηση ότι, με 500 ευρώ, θα είσαι σε θέση να δημιουργείς ελεύθερος, να συμβάλλεις στην υπόθεση του πολιτισμού και της προόδου; Αλλά, ακόμη κι αν δεχθούμε ότι αξιόλογη εξέλιξη μπορεί να υπάρξει υπό οποιεσδήποτε συνθήκες, τί σε κάνει να πιστεύεις ότι, αν δεχθείς να ζεις με λιγότερα από όσα δικαιούσαι, δεν θα είσαι δούλος;

Η ιστορία μάς διδάσκει ότι η πορεία τής ανθρωπότητας έχει σκαμπανεβάσματα. Ο άνθρωπος άλλοτε είναι δούλος και άλλοτε ελεύθερος, άλλοτε ζει στα σκοτάδια και άλλοτε στο φως. Βέβαια, τελικά, πάντα βρίσκει  τον δρόμο από τους Μεσαίωνες στην Αναγέννηση – το θέμα είναι: εμείς, σε ποιό σημείο τού εκκρεμούς θα σταθούμε; Θα είμαστε δούλοι ή ελεύθεροι; Θα διαλέξουμε το σκοτάδι ή το φως; Τον Μεσαίωνα ή την Αναγέννηση;

Στο κάτω-κάτω τής γραφής, μερικά πράγματα στη ζωή είναι και θέμα αξιοπρέπειας.

 

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News