Eνα μόνο γραμμάριο DNA είναι ένα τεράστιο αρχείο, δεδομένου ότι μπορεί να περιέχει έως και 215 εκατομμύρια γιγαμπάιτ πληροφοριών. Και σε αυτό το μικροσκοπικό αποθετήριο, ορισμένοι πρωτοπόροι γενετιστές, παρακινημένοι από ιστορικούς, άρχισαν να σκάβουν ωσάν αρχαιολόγοι της βιολογίας, αναζητώντας επιβεβαιώσεις, διαψεύσεις και κενά σε διάφορες ιστορικές αφηγήσεις.

Το αποτέλεσμα είναι μια, μέχρι σήμερα, ανείπωτη βιογραφία διαφόρων ιστορικών προσώπων, περιλαμβανομένων και ορισμένων που διαμόρφωσαν -προς το καλύτερο ή το χειρότερο- τον κόσμο. Οπως ο Αδόλφος Χίτλερ, για παράδειγμα, το γενετικό προφίλ του οποίου συντέθηκε χάρη σε ένα μικρό κομμάτι ύφασμα από τον ματωμένο καναπέ στον οποίο αυτοκτόνησε ο γερμανός δικτάτορας: το είχε κόψει και πάρει μαζί του στις ΗΠΑ ο συνταγματάρχης Ρόσγουελ Ρόζενγκρεν, αξιωματικός Τύπου του στρατηγού Αϊζενχάουερ κατά τη μεγαλύτερη διάρκεια του B΄ Παγκοσμίου Πολέμου, στον οποίο επιτράπηκε να εισέλθει στο καταφύγιο του Χίτλερ.

Το πρώτο ερώτημα που έθεσε το Μουσείο Ιστορίας του Γκέτισμπεργκ (Πενσιλβάνια) όπου φυλάσσεται το κομμάτι ύφασμα, στην εγκληματολόγο γενετίστρια Τούρι Κινγκ, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Λέστερ, ήταν εάν το αίμα ήταν όντως του Χίτλερ: «Συνέκρινα το DNA από τον καναπέ με εκείνο που είχε συλλέξει ο γενεαλόγος Μαρκ Βερμίρεν από έναν μακρινό απόγονο του Φύρερ», είπε η βρετανίδα επιστήμονας, μιλώντας στο il venerdi, το εβδομαδιαίο ένθετο περιοδικό της ιταλικής εφημερίδας La Repubblica.

«Υπήρχε μια πολύ σαφής αντιστοιχία στο χρωμόσωμα Υ, το τμήμα του γονιδιώματος που μεταδίδεται από πατέρα σε γιο. Οπότε το αίμα στον καναπέ θα μπορούσε να ήταν είτε του Χίτλερ είτε ενός άνδρα συγγενή του που είχε πρόσβαση στο καταφύγιο τις τελευταίες ημέρες του Τρίτου Ράιχ, και αυτό το ενδεχόμενο ήταν εξαιρετικά απίθανο», πρόσθεσε.

Στη συνέχεια το γονιδίωμα άρχισε να αποκαλύπτει διάφορα για τον αιμοσταγή δικτάτορα, μεταξύ των οποίων «μια μετάλλαξη σε ένα γονίδιο που γνωρίζουμε πως συνδέεται έντονα με το σύνδρομο Κάλμαν, μια διαταραχή που χαρακτηρίζεται από χαμηλή παραγωγή τεστοστερόνης και μπορεί να οδηγήσει σε διαταραχές της ανάπτυξης των γεννητικών οργάνων. Αυτό συνάδει με ντοκουμέντα σύμφωνα με τα οποία ο Χίτλερ έπασχε από μονομερή κρυψορχία (μια πάθηση κατά την οποία ένας από τους όρχεις δεν κατεβαίνει σωστά στο όσχεο) και ανέκδοτα για το πώς οι σύντροφοι του Χίτλερ κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου τον κορόιδευαν όταν τον έβλεπαν γυμνό», ανέφερε σχετικά η Τούρι Κινγκ.

«Το σύνδρομο Κάλμαν είναι μια διαταραχή που συνδέεται με ένα μόνο γονίδιο, επομένως η διάγνωση μπορεί να έχει κάποιο νόημα, αν και με όλους τους περιορισμούς της περίπτωσης: εμείς οι γενετιστές εντοπίζουμε μόνο προδιαθέσεις στο DNA, οι οποίες μπορεί, τελικά, να μην οδηγήσουν σε διαταραχή. Είναι πιο δύσκολο να εξαχθούν συμπεράσματα σχετικά με διαταραχές που σχετίζονται με περισσότερα γονίδια, όπως οι διαταραχές προσωπικότητας. Μπορούμε, ωστόσο, να πούμε ότι το DNA του Χίτλερ θα τον τοποθετούσε στο 1% του πληθυσμού που διατρέχει μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξει σχιζοφρένεια ή διπολική διαταραχή», εξηγεί η Κινγκ.

Ο άνθρωπος – αίνιγμα της Νυρεμβέργης

Πολύ πιο ξεκάθαρη υπήρξε, πριν από ένα χρόνο, η ετυμηγορία της Τούρι Κινγκ για το μυστήριο του Κάσπαρ Χάουζερ, ενός αγοριού που εμφανίστηκε στη Νυρεμβέργη το 1828 σαν φάντασμα από το πουθενά, μόνο και μόνο για να πεθάνει υπό μυστηριώδεις συνθήκες έπειτα από μία πενταετία.

«Ο Κάσπαρ ισχυριζόταν ότι μεγάλωσε σε ένα κελί, σε απόλυτη απομόνωση, και είναι αλήθεια πως κανείς δεν γνώριζε τίποτα για την καταγωγή του. Η πιο πειστική θεωρία τον απεικόνιζε ως τον μυστικό κληρονόμο του θρόνου του Μεγάλου Δουκάτου της Βάδης, ο οποίος απήχθη από την κούνια του στο πλαίσιο μιας συνωμοσίας», όπως συνόψισε η Τούρι Κινγκ στην ιταλική εφημερίδα. «Συγκρίναμε DNA από τα μαλλιά και το αίμα του αγοριού με γενετικό υλικό των απογόνων του Μεγάλου Δούκα: ήταν εντελώς διαφορετικά», συμπλήρωσε. Ως εκ τούτου ενδεχομένως να μην αποκαλυφθεί ποτέ ποιος ήταν στην πραγματικότητα ο άνθρωπος – αίνιγμα της Νυρεμβέργης.

Η ταυτοποίηση του Ριχάρδου Γ΄

Ομως η Τούρι Κινγκ ανακάλυψε μια μυστική πατρότητα, όταν κλήθηκε να μελετήσει δείγμα DNA ενός πραγματικού βασιλιά, του Ριχάρδου Γ’ της Αγγλίας. «Μου ζητήθηκε να αναγνωρίσω έναν σκελετό που βρέθηκε το 2012 κατά τη διάρκεια αρχαιολογικών ανασκαφών στη τοποθεσία ενός αρχαίου φραγκισκανικού μοναστηριού στο Λέστερ (κατεδαφίστηκε το 1600), όπου ήταν γνωστό ότι είχε ενταφιαστεί ο Ριχάρδος Γ΄. Ο βασιλιάς ήταν 32 ετών όταν πέθανε και ο σκελετός φαινόταν να είναι συμβατής ηλικίας. Εφερε επίσης σημάδια σοβαρής σκολίωσης από την οποία υπέφερε ο βασιλιάς», σημείωσε η διακεκριμένη γενετίστρια.

«Η γενετική ήταν πολύ κρίσιμη για την ταυτοποίηση: το μιτοχονδριακό DNA που κληρονομείται μόνο από τη μητέρα και δεν αναμειγνύεται από γενιά σε γενιά (και, επομένως, είναι πολύ σταθερό) ταίριαζε απόλυτα με εκείνο δύο ζώντων απογόνων. Ωστόσο, το χρωμόσωμα Υ, που κληρονομείται από τον πατέρα, ήταν διαφορετικό από εκείνο των απογόνων. Αυτή η ανακάλυψη δεν έρχεται σε αντίθεση με την ταυτοποίηση του σκελετού, αλλά υποδηλώνει ότι μεταξύ του 1485 έως σήμερα, υπήρξε τουλάχιστον μία ψευδής πατρότητα μεταξύ των απογόνων του Ριχάρδου Γ΄», πρόσθεσε, με τον συντάκτη του ιταλικού δημοσιεύματος να κάνει λόγο για «μυστικά που οι ισχυροί της εποχής κρατούσαν καλά κρυμμένα».

Η περίπτωση του Μπετόβεν

Μια παρόμοια ασυνέχεια διατρέχει την οικογενειακή ιστορία και του Μπετόβεν, σύμφωνα με τον γενετιστή Τρίσταν Μπεγκ του Καθολικού Πανεπιστημίου του Λέβεν: «Το χρωμόσωμα Υ που εξήχθη από DNA από μαλλιά του γερμανού συνθέτη ήταν πολύ διαφορετικό από εκείνο πέντε άμεσων απογόνων της οικογένειας. Ηταν έκπληξη ενώ ήταν δυνατές δύο εναλλακτικές εξηγήσεις: είτε επρόκειτο για απάτη, η οποία θα ήταν πολύ δύσκολο να ενορχηστρωθεί, είτε για μια περίπτωση εξωσυζυγικής σχέσης», είπε, μιλώντας επίσης στο il venerdi, ο επικεφαλής του λεγόμενου «The Beethoven Genome Project». «Επιπλέον ο μελετητής Κλάους Κανίσιους είχε ήδη υποθέσει ότι ο πατέρας του Μπετόβεν μπορεί να ήταν νόθο παιδί, καθώς δεν υπάρχει καταγραφή της βάπτισής του, σε αντίθεση με τα αδέλφια του, τα οποία ήταν όλα εγγεγραμμένα», συμπλήρωσε.

Το DNA αποκάλυψε επίσης τους σπόρους των προβλημάτων που βασάνιζαν τον Μπετόβεν κατά τη διάρκεια της ζωής του: «Είχε μια γονιδιακή παραλλαγή που τριπλασιάζει τον κίνδυνο κίρρωσης, όταν συνδυάζεται με κατανάλωση αλκοόλ», σύμφωνα με τον γενετιστή από το Λέβεν. «Πρέπει να ειπωθεί ότι οι περισσότερες ιστορικές πηγές τονίζουν ότι ο συνθέτης έπινε με μέτρο. Ωστόσο φαίνεται ότι έπινε περισσότερο στα τελευταία του χρόνια, μαζί με τον φίλο του Καρλ Χολτς, και ίσως αυτό συνέβαλε στην τελική του επιδείνωση». Πιο εντυπωσιακή, όμως, ήταν η ανακάλυψη ενός πλήρους γονιδιώματος του ιού της ηπατίτιδας Β στα μαλλιά του Μπετόβεν: «Αυτό υποδηλώνει μια χρόνια λοίμωξη, συμβατή με τον ίκτερο που τον έπληξε το 1821 και τον θάνατό του το 1827 από ηπατική ανεπάρκεια».

Ομως το DNA παρέμεινε σιωπηλό σχετικά με την κώφωση του Μπετόβεν: «Δεν έχουμε βρει καμία μετάλλαξη που να σχετίζεται με γενετική κώφωση. Επιπλέον έγγραφα και μαρτυρίες της εποχής αντικρούουν επίσης την υπόθεση της συγγενούς κώφωσης: γνωρίζουμε ότι οι πρώτες ενοχλήσεις άρχισαν στην ηλικία των 26 ετών ενώ η κατάστασή του επιδεινώθηκε απότομα το 1801. Μπορούμε επίσης να συμπεράνουμε ότι οι συμπεριφορικές του δυσκολίες, όπως εκρήξεις θυμού και περίοδοι κατάθλιψης, δεν σχετίζονταν με την κώφωσή του, επειδή υπέφερε από αυτές αυτήν από την εφηβεία».

Ο καταθλιπτικός Ελβις

Καταθλιπτικός, όμως, ήταν και ο Ελβις Πρίσλεϊ, το DNA του οποίου μελετήθηκε εκτενώς από τον Στίβεν Κίνγκσμορ, διευθυντή του Rady Institute for Genomic Medicine στο Σαν Ντιέγκο. «Θέλαμε να κατανοήσουμε τον ρόλο της γενετικής σύνθεσης στην επιδεινούμενη υγεία του Ελβις και στον θάνατό του», σημείωσε ο αμερικανός επιστήμονας στο ιταλικό έντυπο. «Στο DNA του βρήκαμε μεταλλάξεις στο γονίδιο Gdf6 που σχετίζονται με ελαττώματα της σπονδυλικής στήλης (κάτι που θα μπορούσε να εξηγήσει γιατί η νεκροψία του Eλβις αποκάλυψε τρεις ρωγμές στη σπονδυλική στήλη). Αλλά η πιο ενδιαφέρουσα ανακάλυψη ήταν μια μετάλλαξη στο γονίδιο Mybpc3, το οποίο σχετίζεται -αν και όχι έντονα- με την υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια, η οποία χαρακτηρίζεται από πάχυνση και αποδυνάμωση του καρδιακού μυός».

Και πράγματι, η νεκροψία έδειξε ότι τα τοιχώματα της καρδιάς του Ελβις, ο οποίος πέθανε από καρδιακή προσβολή, ήταν πιο παχιά από όσο θα έπρεπε. «Σε συνδυασμό με τον τρόπο ζωής του Ελβις αυτή η προδιάθεση θα μπορούσε να εξηγήσει τον πρόωρο θάνατό του. Οπως το έθεσε ο μεγάλος γενετιστής Φράνσις Κόλινς, πρωτεργάτης της αποκωδικοποίησης του ανθρώπινου γονιδιώματος “τα γονίδια γεμίζουν το όπλο, αλλά το περιβάλλον είναι αυτό που τραβάει τη σκανδάλη”», εξήγησε ο δρ. Κίνγκσμορ.

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News