Ποια είναι τα 100 πράγματα που καθορίζουν αδιαμφισβήτητα τη σουηδική κουλτούρα; Τα ψυχρά έπιπλα της IKEA; Η Πίπη η Φακιδομύτη; Τα κινηματογραφικά αριστουργήματα του Ινγκμαρ Μπέργκμαν; Προφανώς όλα αυτά, αλλά ίσως όχι οι εμβληματικοί ABBA και τα δημοφιλή κεφτεδάκια!

Αυτή την εβδομάδα, η σουηδική κυβέρνηση δημοσίευσε το πρώτο «Πολιτιστικό Πρότυπο» της χώρας, ένα έγγραφο που απαριθμεί 100 καλλιτεχνικά έργα και κοινωνικά, πολιτικά και οικονομικά φαινόμενα, τα οποία, σύμφωνα με μια ομάδα ακαδημαϊκών, συγγραφέων και ιστορικών, έχουν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του πολιτισμού της σκανδιναβικής χώρας.

Η ιδέα για τη δημιουργία αυτής της λίστας, που συνιστά πρωτοβουλία του δεξιού κόμματος των Σουηδών Δημοκρατών, έχει διχάσει τον πολιτιστικό κόσμο της χώρας, όπως αναφέρει ρεπορτάζ των New York Times. Οι υποστηρικτές της τη χαρακτηρίζουν ως απλή προσπάθεια ενίσχυσης της σουηδικής κοινωνικής υπερηφάνειας και βοήθειας στους νεοφερμένους εντός της σουηδικής κοινωνίας.

Αλλά οι επικριτές της, που περιλαμβάνουν έναν ειδικό ο οποίος αποχώρησε από την αρμόδια επιτροπή, τη βλέπουν ως προσπάθεια δημιουργίας μιας αποστειρωμένης άποψης για τη σουηδική ταυτότητα, που αποκλείει τις μειονότητες και τη σύγχρονη ζωή της χώρας. Ωστόσο, από τη δημοσίευσή της την Τρίτη, η συζήτηση στη Σουηδία επικεντρώνεται λιγότερο στις πολιτικές παραμέτρους της και περισσότερο στο περιεχόμενό της.

Στις 100 καταχωρίσεις της λίστας περιλαμβάνονται κλασικές ταινίες, όπως η «Εβδομη Σφραγίδα» του Μπέργκμαν, βιβλία όπως η «Πίπη η Φακιδομύτη» της Αστριντ Λίντγκρεν, πίνακες ζωγραφικής, όπως οι «Πίνακες για τον Ναό» της Χίλμα αφ Κλιντ, εφευρέσεις και θεσμούς (ρουλεμάν, βραβεία Νομπέλ, άδεια πατρότητας), χαρακτηριστικά της σουηδικής οικονομίας (αρχαία ορυχεία χαλκού), καθώς και μακροχρόνιες νομοθεσίες, όπως η ξεχωριστή φορολόγηση των συζύγων.

Πολιτιστικοί αναλυτές θεωρούν τη λίστα επιεικώς γελοία, ισχυριζόμενοι στον Guardian ότι συνδυάζει πίνακες του 17ου αιώνα, ποιήματα του 16ου αιώνα και σύγχρονα χαρακτηριστικά της σουηδικής κοινωνίας, ενώ ταυτόχρονα παραβλέπει πολιτιστικά φαινόμενα, όπως η ποπ μουσική των ABBA.

Οι συντάκτες της λίστας αναφέρουν ότι το δημοφιλές σουηδικό κουαρτέτο δεν συμπεριλήφθηκε γιατί οι «πιο διαρκείς συνεισφορές» του στη σουηδική κουλτούρα ήρθαν μετά το 1975 – την καταληκτική ημερομηνία για την ένταξη στη λίστα, ώστε να εξασφαλισθεί ότι θα αναδειχθούν ορόσημα με διαχρονική επιρροή. Αλλά ο αποκλεισμός του συγκροτήματος δεν είναι η μόνη πτυχή της λίστας που προκαλεί αντιδράσεις.

Σεφ καταγγέλλουν γαστριμαργικές παραλείψεις, δεδομένης της συμβολής της Σουηδίας στη διεθνή γαστρονομία με τους κεφτέδες και τις ρέγγες. Παράλληλα, αντιδράσεις προκαλεί η ένταξη στη λίστα του σουηδικής κατασκευής μαχητικού αεροσκάφους Saab Viggen, την οποία πολλοί θεωρούν ως πράξη που χαρακτηρίζει αυταρχικά καθεστώτα και δεν έχει θέση στη σουηδική κουλτούρα.

Η σουηδική κυβέρνηση συνασπισμού ξεκίνησε την πρωτοβουλία αυτή το 2023, στο πλαίσιο συμφωνίας για την εξασφάλιση της στήριξης των Σουηδών Δημοκρατών. Ο εκπρόσωπος θεμάτων πολιτισμού του δεξιού κόμματος, Αλεξάντερ Κρίστιανσον, δηλώνει ευχαριστημένος από την τελική λίστα, ειδικά επειδή περιλαμβάνει εφευρέσεις και νόμους, που συνήθως δεν βρίσκουν θέση σε τέτοιους καταλόγους.

Παράλληλα χαρακτηρίζει «ανοησίες» τις επικρίσεις ότι από τη λίστα εξαιρούνται χαρακτηριστικά των μειονοτήτων της χώρας, ισχυριζόμενος ότι η ανάπτυξη της πολυπολιτισμικότητας υπονομεύει τη σουηδική κουλτούρα. Ο Λαρς Τρέγκαρντ, ιστορικός τον οποίο η κυβέρνηση διόρισε για να ηγηθεί του project, δηλώνει ότι τα μέλη της ομάδας εμπειρογνωμόνων κρατήθηκαν μακριά από την κυβέρνηση, έτσι ώστε οι επιλογές της να «μη μολυνθούν από την πολιτική».

Ωστόσο, οι επικριτές της λίστας αναφέρουν στον Guardian ότι η πλήρης αποδοχή της από τη Δεξιά αποδεικνύει πως πρόκειται για πολιτικό εγχείρημα. Για τη σύνταξή της ακολουθήθηκαν δύο στάδια – με τις επιλογές να αποφασίζονται αρχικά από μια ακαδημαϊκή επιτροπή και στη συνέχεια να τίθενται σε δημόσια ψηφοφορία μέσω διαδικτυακού ιστοτόπου.

Η ιστοσελίδα έλαβε πάνω από 9.500 υποβολές, πολλές από τις οποίες αντανακλούσαν περισσότερο τις σύγχρονες προτιμήσεις μιας χώρας της οποίας περίπου το ένα πέμπτο του πληθυσμού γεννήθηκε στο εξωτερικό. Σε αντίθεση με την ποίηση, την πεζογραφία και τα χριστιανικά μνημεία των ακαδημαϊκών προτάσεων, το κοινό έκανε πιο σύγχρονες επιλογές, όπως η πίτσα με κεμπάπ, η ραπ μουσική και η «Σουηδική Εκκλησία του Σατανά».

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News