Η πρόκληση από πλευράς των μεγάλων λιανεμπόρων σε βάρος της μεσαίας τάξης και των πιο αδύναμων στρωμάτων συνεχίζεται. Τα καρτέλ συνεχίζουν ακάθεκτα όπως επιβεβαιώνουν (και) τα στοιχεία για τον πληθωρισμό του Δεκεμβρίου. Παραπέμπουν ευθέως σε όσα ενθυλάκωσαν με διάφορα προσχήματα τα σούπερ μάρκετ μέσα στις γιορτές, εκμεταλλευόμενα την αυξημένη ρευστότητα από τα δώρα των μισθωτών του ιδιωτικού τομέα.
«Προσφορά και ζήτηση βρε αδερφέ» θα πει κάποιος, «το ίδιο έγινε και το καλοκαίρι με τη ζήτηση από τους τουρίστες». Δεν είναι όμως έτσι, θα εξηγηθεί παρακάτω, ενώ σύμπτωση που επαναλαμβάνεται παύει να αποτελεί σύμπτωση.
Ας τα πάρουμε με τη σειρά. Η αλήθεια είναι ότι ο αρμόδιος υπουργός, Τάκης Θεοδωρικάκος, προσπάθησε μετά το περασμένο καλοκαίρι (το οποίο απέκτησε χαρακτηριστικά «ληστείας» σε βάρος των καταναλωτών με πρόσχημα την τουριστική ζήτηση) να στείλει τα κατάλληλα μηνύματα στους λιανεμπόρους. Ωστόσο τα μηνύματα αυτά χάθηκαν σε ένα φεστιβάλ αβροφροσύνης στο Μέγαρο Μαξίμου στις αρχές Οκτωβρίου με αποτέλεσμα την αποθράσυνση που αποτυπώνουν τα στοιχεία του Δεκεμβρίου.
Ο πληθωρισμός αυξήθηκε λοιπόν στο 2,6% τον Δεκέμβριο (εδώ τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ) από 2,4% τον Νοέμβριο, 2% τον Οκτώβριο και 1,9% τον Σεπτέμβριο, τον μήνα που όπως αναφέρθηκε η κυβέρνηση άσκησε πίεση στους λιανεμπόρους για πρώτη φόρα από το ξέσπασμα του πληθωρισμού το 2021, ανακοινώνοντας και κάποια πρόστιμα. Η πίεση αυτή εγκαταλείφθηκε με mea cupla τον Οκτώβριο.
Δύο μήνες μετά, τον Δεκέμβριο, διψήφιες ήταν οι αυξήσεις σε κρέας και φρούτα, ενώ οι σοκολάτες, λόγω υποτίθεται των διεθνών τιμών για το κακάο (ή καλύτερα με πρόσχημα αυτές), εκτινάχθηκαν κατά 20%, «κουμπώνοντας» χρονικά με την αυξημένη εορταστική ζήτηση και επιβεβαιώνοντας την κραυγαλέα κερδοσκοπία. Διότι οι τιμές του κακάο είχαν ήδη μειωθεί πολύ. Οπως έγραψαν οι Financial Times στις 24 Δεκεμβρίου, «οι τιμές του κακάο δεν έχουν φτάσει τόσο χαμηλά εδώ και δύο χρόνια»…
Το γράφημα των FT για τη δραστική πτώση της τιμής του κακάο έως τον Δεκέμβριο του 2025, μήνας κατά τον οποίο οι σοκολάτες αυξήθηκαν στην Ελλάδα κατά 20%:
Ας μην κοροϊδευόμαστε μεταξύ μας: έχουν περάσει πια τέσσερα χρόνια από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία η οποία ενέτεινε το πληθωριστικό κύμα που γέννησε η διαταραχή στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα κατά την έξοδο από την πανδημία. Σύμφωνα δε με την ΕΛΣΤΑΤ οι τιμές των τροφίμων έχουν αυξηθεί κατά 34,9% από το 2020 έως το 2025.
⇒ Διαβάστε: Το «παιχνίδι» με τις τιμές και η σύγκριση με τη Γερμανία
Σήμερα η κυβέρνηση δίνει την εντύπωση ότι αδυνατεί να ασκήσει πιέσεις στους μεγάλους λιανεμπόρους, που έχουν όνομα και επώνυμο, ενώ άλλα πρόσωπα, με όνομα, επώνυμο και παρατσούκλια, αισθάνθηκαν τη δύναμη του κράτους. Το είδαμε γύρω από την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ. Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί ενεργοποιήθηκαν.
Στη δημοσκόπηση της RealPolls για το Protagon τον Δεκέμβριο ετέθη το ερώτημα «κατά τη διάρκεια ποιας κυβέρνησης νιώθατε περισσότερο χαρούμενοι;», συμπεριλαμβάνοντας τις τρεις τελευταίες. Η πρώτη κυβέρνηση του κ. Μητσοτάκη (2019-2023) έλαβε 28,4%, η κυβέρνηση Τσίπρα 27,9% (εισπράττοντας μεγάλο μέρος των πολιτών που σήμερα επιλέγουν αντιπολιτευόμενα κόμματα) ενώ η δεύτερη κυβέρνηση του κ. Μητσοτάκη (2023-σήμερα) λαμβάνει 10,4%.
Γιατί υπάρχει αυτή η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στις δύο κυβερνήσεις της ΝΔ; Ισως γιατί οι πολίτες έκριναν ότι η κυβέρνηση της πρώτης τετραετίας (2019-2023) προσπάθησε να αντιμετωπίσει το βασικό πρόβλημα της περιόδου, που ήταν η πανδημία και κάτι πέτυχε, ενώ, σε ό,τι αφορά το βασικό πρόβλημα της δεύτερης τετραετίας, την ακρίβεια, τα αποτελέσματα δεν είναι ικανοποιητικά.
Οι λόγοι για την αποτυχία στο μέτωπο του πληθωρισμού είναι περισσότερο ιδεολογικοί. Θα πρέπει ίσως να αναζητηθούν σε έναν συνδυασμό ιδεοληψίας και προσκοπικής αντίληψης από την πλευρά κάποιων στελεχών της κυβέρνησης. Τα οποία παραπέμπουν με δέος στους νόμους της αγοράς σε μια χώρα μικρή όπου γνωριζόμαστε μεταξύ μας. Επί του συγκεκριμένου, αντί για τους «νόμους» παίζουν μεγαλύτερο ρόλο ο Μάκης, ο Σωτήρης, ο Θανάσης κ.ο.κ. (τυχαία τα παραδείγματα). Η μη παρέμβαση και τα «πατ – πατ» επιτείνουν τη στρέβλωση ενώ αποθρασύνουν, όπως είδαμε τον Δεκέμβριο, όσους κερδοσκοπούν ανέμελοι.
ΥΓ. Εχουν τιμωρηθεί ποτέ τα σούπερ μάρκετ στην Ελλάδα; Εχουν τιμωρηθεί στο παρελθόν και μάλιστα αυστηρά. Το 2008 η Επιτροπή Ανταγωνισμού διέλυσε τον Σύνδεσμο Επιχειρήσεων Σούπερ Μάρκετ Ελλάδος (ΣΕΣΜΕ) για εναρμονισμένες πολιτικές τιμών (καρτέλ) και επιβλήθηκαν πρόστιμα 18 εκατ. ευρώ σε επτά αλυσίδες.