Κοντοστάθηκε ο Κινέζος φιλόσοφος, Λάο Τσε, όταν είδε ένα ανθισμένο τριαντάφυλλο. Το έδειξε στον μαθητή που τον ακολουθούσε και του είπε: «Βλέπεις αυτό το λουλούδι; Είναι το πιο όμορφο πράγμα στον κόσμο». Την επομένη, καθώς περπατούσαν, ο Λάο Τσε πάλι κοντοστάθηκε κι έδειξε στον μαθητή του μια πεταλούδα: «Βλέπεις αυτή την πεταλούδα; Είναι το πιο όμορφο πράγμα στον κόσμο». Ο μαθητής είχε αντιρρήσεις: «Μα, δάσκαλε, χθες μου είπες ότι το πιο όμορφο πράγμα στον κόσμο ήταν το τριαντάφυλλο. Σήμερα, μου λες, η πεταλούδα;». Χαμογέλασε ο Λάο Τσε κι εξήγησε: «Χθες, το πιο όμορφο πράγμα στον κόσμο, ήταν το λουλούδι. Σήμερα, είναι η πεταλούδα»!
Στα καθ’ ημάς, «προχθές», το πιο όμορφο πράγμα στον κόσμο ήταν η αυτοδυναμία. «Χθες», η κυβέρνηση συνεργασίας. «Σήμερα», η κυβέρνηση προσωπικοτήτων. Κι αντίθετα με το λουλούδι και την πεταλούδα, χάθηκαν και οι τρεις. Πάμε σε εκλογές, που είναι «ό,τι πιο καταστροφικό για την χώρα».
Μεταξύ μας, στη ζωή μου, γνώρισα πάμπολλες κυβερνήσεις κάθε «είδους». Κάποιες ήταν στ’ αλήθεια καταστροφικές. Γνώρισα και πάνω από μια ντουζίνα εκλογές. Καμιά τους δεν ήταν καταστροφή. Όμως, το θέμα είναι ο Λάο Τσε.
Ανάμεσα στον Κινέζο φιλόσοφο και τον δικό μας Όμηρο υπάρχουν μύριες ομοιότητες αλλά και διαμετρικές αντιθέσεις. Η συζήτηση για το αν στ’ αλήθεια υπήρξε ο Λάο Τσε δεν έχει ακόμα σιγάσει, όπως άλλωστε συμβαίνει και με τον Όμηρο. Ακόμα και τα ονόματά τους με ορολογία μάλλον μοιάζουν παρά με δήλωση συγκεκριμένου ατόμου. Όμηρος σημαίνει «ο μη ορών», ο τυφλός τροβαδούρος. Λάο Τσε θα πει «ο Γέρο Δάσκαλος».
Αν όμως ο Όμηρος απηχεί την τάξη των ραψωδών που περιφέρονταν από αυλή σε αυλή και τραγουδούσαν τα κατορθώματα των προγόνων, η λέξη Λάο Τσε αποδίδεται σε κάποιον που τα βρόντησε κι έφυγε μακριά. Και απεχθανόταν τους πολέμους και τους ήρωες. Ο ιστορικός Σούμα Τσιέν διηγείται ότι ο Λάο Τσε ήταν συντηρητής της βασιλικής βιβλιοθήκης κι από το καθόλου ευκαταφρόνητο αυτό πόστο μπορούσε να γνωρίσει όλη την χυδαιότητα της πολιτικής. Ένιωσε αηδία, παραιτήθηκε και πήγε να ζήσει στην πέρα από τα σύνορα έρημο. Στο συνοριακό φυλάκιο, ο φύλακας Γιν Χσι του είπε: «Αφού αποτραβήχτηκες από τη ζωή, κάτσε και γράψε ένα βιβλίο για μένα». Ο Γέρο Δάσκαλος έγραψε ένα τεράστιο έργο για το Τάο και το Τε. Προέκυψε έτσι το «Τάο Τε Τσινγκ», το «Βιβλίο της Οδού και της Αρετής», από το οποίο προήλθε ο ταοϊσμός, καθώς Τάο σημαίνει «Οδός»: Οδός της φύσης, οδός της σοφίας.
Μετά, ο Λάο Τσε εξαφανίστηκε και κανένας δεν έμαθε πού και πότε πέθανε. Παρ’ όλα αυτά, η παράδοση θέλει να τον επισκέφτηκε ο Κομφούκιος και να κουβέντιασε μαζί του. Το συμπέρασμά του για τον γέρο δάσκαλο συνοψίστηκε σε πέντε φράσεις: «Ένα ζώο μπορεί να πέσει σε παγίδα. Ένα ψάρι να καταπιεί δόλωμα. Ένα πουλί να χτυπηθεί από βέλος. Μόνο ο δράκοντας δεν κινδυνεύει να πιαστεί. Είδα τον Λάο Τσε και μόνο με δράκοντα μπορώ να τον συγκρίνω».
Από τότε, κατά την παράδοση, ο Κομφούκιος αφιερώθηκε στην αποστολή του κι έγινε ο μεγαλύτερος Κινέζος φιλόσοφος. Ανάμεσα στα όσα είπε, δυο γνωμικά του είναι τελείως επίκαιρα: «Αν μπορέσεις να κερδίσεις το λαό, κερδίζεις το βασίλειο. Αν χάσεις το λαό, χάνεις το βασίλειο». Και «Αν η ειρήνη και η ομόνοια δεν βασιλεύουν στο λαό, το λάθος είναι εκείνων που τον κυβερνούν».
Όχι. Δεν συγκρίνω Λάο Τσε και Κομφούκιο με τους σημερινούς αρχηγούς των κομμάτων. Θα ήταν βρισιά. Απλά, το μόνο που μένει διαχρονικά είναι η χυδαιότητα της πολιτικής που ακόμα και τον Λάο Τσε έτρεψε σε φυγή.