Βέβαιος πως τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ θα συμφωνήσουν με την απαίτηση του Ντόναλντ Τραμπ για σημαντική αύξηση των αμυντικών δαπανών, εμφανίστηκε ο υπουργός Αμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, τονίζοντας πως αυτό πρέπει να συμβεί έως τη σύνοδο κορυφής της Συμμαχίας στα τέλη Ιουνίου.
Ο αμερικανός πρόεδρος έχει ζητήσει, εδώ και μήνες, οι σύμμαχοι να αυξήσουν τις δαπάνες για άμυνα στο 5% του ΑΕΠ, από τον τρέχοντα στόχο του 2%. Καμία χώρα, ούτε καν οι ΗΠΑ, δεν έχει φτάσει ακόμα αυτό το ποσοστό, αλλά ο επικεφαλής του αμερικανικού Πενταγώνου ανέφερε ότι σημειώνεται πρόοδος στην κατεύθυνση της συμφωνίας.
«Είμαι πολύ αισιόδοξος από όσα ακούστηκαν εκεί μέσα», δήλωσε μετά τη συνάντηση των υπουργών Άμυνας του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες, μετέδωσε το Reuters. «Πολλές χώρες έχουν ήδη ξεπεράσει το 2% και θεωρούμε ότι είμαστε πολύ κοντά σε μια σχεδόν καθολική συναίνεση για δέσμευση στο 5%».
Καθώς έφτανε στη συνάντηση, τόνισε πως αυτή η δέσμευση πρέπει να ληφθεί πριν από τη σύνοδο των ηγετών του ΝΑΤΟ στις 24–25 Ιουνίου. «Πιστεύουμε ότι όλοι θα φτάσουν εκεί», είπε αργότερα, αν και αναγνώρισε πως ορισμένες χώρες – που δεν κατονόμασε – δεν έχουν ακόμη προσεγγίσει τον στόχο.
Διπλωματικό παρασκήνιο
Διπλωμάτες επισημαίνουν ότι οι ευρωπαίοι σύμμαχοι αναγνωρίζουν πως η αύξηση των δαπανών είναι το τίμημα για να διατηρηθεί η αμερικανική δέσμευση στην ασφάλεια της Ευρώπης. Επιπλέον, πρέπει να δοθεί στον Τραμπ η δυνατότητα να εμφανιστεί ως νικητής στη σύνοδο της Χάγης.
«Αυτό θα απαιτήσει σημαντική επιπλέον επένδυση», δήλωσε ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, προβλέποντας ότι στη σύνοδο της Χάγης «θα αποφασίσουμε για έναν πολύ υψηλότερο στόχο δαπανών για όλα τα κράτη μέλη».
Για την επίτευξη του στόχου του 5%, ο Ρούτε έχει προτείνει 3,5% του ΑΕΠ για καθαρά στρατιωτικές δαπάνες και επιπλέον 1,5% για δραστηριότητες που σχετίζονται με την άμυνα και τις υποδομές. Ο Χέγκσεθ εξέφρασε τη στήριξή του στην πρόταση.
«Πρέπει να επενδύσεις για να έχεις πραγματική στρατιωτική ισχύ», δήλωσε. «Πιστεύουμε ότι σε λίγες εβδομάδες η Συμμαχία θα δεσμευτεί στο 5%: 3,5% σε σκληρή ισχύ και 1,5% σε υποδομές και αμυντικές λειτουργίες – ένας πραγματικός δείκτης αποφασιστικότητας».
Η Ισπανία είναι μεταξύ των χωρών που έχουν εκφράσει επιφυλάξεις για τον νέο στόχο. «Πιστεύουμε ότι το 2% είναι αρκετό για να εκπληρώσουμε τις υποχρεώσεις που έχουμε αναλάβει», δήλωσε η υπουργός Άμυνας της Ισπανίας, Μαργκαρίτα Ρόμπλες. «Το σημαντικό είναι κάθε χώρα να μπορεί να εκπληρώνει τους στόχους που η ίδια έχει θέσει».
Η τελική μορφή του νέου σχεδίου αναμένεται να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης μέχρι και την παραμονή της συνόδου κορυφής.
Εν αναμονή της συμφωνίας για τις δαπάνες, σύμφωνα πάντα με το Reuters, ο Μαρκ Ρούτε δήλωσε ότι αναμένεται να συμφωνηθούν νέοι «ιστορικοί» επιχειρησιακοί στόχοι ικανότητας, οι οποίοι θα καθορίζουν τον αριθμό στρατιωτών, όπλων και πυρομαχικών που πρέπει να προσφέρει κάθε χώρα στο ΝΑΤΟ.
Ο στόχος είναι η εξισορρόπηση της συνεισφοράς στην άμυνα μεταξύ Ευρώπης, Καναδά και ΗΠΑ. Σύμφωνα με τον γερμανό Υπουργό Άμυνας, Μπόρις Πιστόριους, η Γερμανία θα χρειαστεί να αυξήσει τους ενεργούς στρατιώτες της κατά 50.000 έως 60.000.
Ο Ρούτε έχει προτείνει την επίτευξη του στόχου του 5% μέχρι το 2032. Ορισμένα κράτη της Ανατολικής Ευρώπης θεωρούν αυτή τη χρονική στιγμή υπερβολικά μακρινή, ενώ άλλα κράτη, λόγω των χαμηλών επιπέδων παραγωγής και των δημοσιονομικών περιορισμών, τη θεωρούν υπερβολικά φιλόδοξη.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Αμυνας της Εσθονίας, Χάνο Πέβκουρ, δήλωσε ότι για να επιτευχθούν οι στόχοι επιχειρησιακής ικανότητας, «πρέπει να συμφωνήσουμε στο 5% μέσα σε πέντε χρόνια. Δεν έχουμε χρόνο για δέκα χρόνια, ούτε καν για επτά».
Η Σουηδία, από την πλευρά της, θα ήθελε να δει το ΝΑΤΟ να φτάνει στο 5% των αμυντικών δαπανών έως το 2030, σύμφωνα με τον υπουργό Άμυνας Παλ Γιόνσον.
Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη συζήτηση για το πώς θα οριστεί η έννοια των “αμυντικών δαπανών”, με την πιθανότητα να περιλαμβάνουν επενδύσεις σε κυβερνοασφάλεια και ορισμένα είδη υποδομών.