Στην Αγγλία, ποτέ δεν το είδαν με καλό μάτι. Το υιοθέτησαν μάλλον απρόθυμα και με μεγάλη καθυστέρηση (2019-2020). Τώρα, καθώς διανύουμε την πέμπτη σεζόν του VAR στην Πρέμιερ Λιγκ, τα παράπονα προπονητών, ποδοσφαιριστών και φιλάθλων, ότι η τεχνολογία που βοηθά τους διαιτητές να παίρνουν τις σωστές αποφάσεις καταστρέφει το παιχνίδι, είναι πιο έντονα από ποτέ.
Δεν φταίει, βεβαίως, η τεχνολογία – αυτή σπανίως λαθεύει. Φταίνε οι άνθρωποι που τη διαχειρίζονται. Δυστυχώς για το αγγλικό πρωτάθλημα, το επίπεδο των σημερινών ρέφερι είναι το χαμηλότερο που έχει καταγράψει η πρόσφατη μνήμη. Το VAR λειτουργεί περίφημα στις διοργανώσεις της FIFA και της UEFA, στην Ιταλία, στην Ισπανία (έστω κι αν, προ ημερών, ο επιθετικός της Θέλτα Βίγκο, Ιάγο Ασπας, γκρέμισε το μόνιτορ από τα νεύρα του για ένα πέναλτι που ο διαιτητής πήρε πίσω) και σε πολλές άλλες χώρες. Το μεγαλύτερο πρόβλημα, στην Αγγλία, είναι η υπερβολική χρήση του.
Η ευθυνοφοβία των ρέφερι, τους κάνει να προσφεύγουν στον ηλεκτρονικό βοηθό τους με το παραμικρό, διυλίζοντας σχολαστικά κάθε επίμαχη φάση. Στην πρόσφατη αναμέτρηση της Νιούκαστλ με την Αρσεναλ, το γκολ του Αντονι Γκόρντον κατακυρώθηκε έπειτα από τριπλό έλεγχο, που κράτησε 4 λεπτά. Στο ματς Μπόρνμουθ – Μπέρνλι, για να ακυρωθεί ένα τέρμα χρειάστηκε ένα ολόκληρο πεντάλεπτο. «Νιώθεις σαν να βρίσκεσαι στο καζίνο, και να έχεις ποντάρει όλα σου τα χρήματα στο μαύρο ή στο κόκκινο», σχολίασε μετά τη λήξη ο προπονητής της Μπέρνλι, Βενσάν Κομπανί.
Η γκρίνια για τα λάθη των διαιτητών, τους κάνει ακόμη πιο αναποφάσιστους, όπως τόνισε ο τεχνικός της Τότεναμ, Αγγελος Ποστέκογλου, μετά τη βαριά ήττα της ομάδας του από την Τότεναμ: «Αν κάθε εβδομάδα φωνάζουμε και παραπονιόμαστε, θα συμβαίνει αυτό που είδαμε σήμερα: κάθε φάση θα εξετάζεται εξονυχιστικά. Κάποιοι μπορεί να το απολαμβάνουν, αλλά εγώ θα προτιμούσα να παίζουμε μπάλα». Οι συχνές και χρονοβόρες διακοπές της δράσης μειώνουν όλο και περισσότερο τον καθαρό χρόνο παιχνιδιού. Σύμφωνα με την Opta, στον συγκεκριμένο αγώνα (Τότεναμ – Τσέλσι) ήταν, μόλις, 43%.
Πριν από λίγες μέρες, έρευνα που διεξήγαγε το Athletic μεταξύ των συνδρομητών του έδειξε ότι το 52% δεν επιθυμεί την κατάργηση του VAR στην Αγγλία. Σχεδόν οι μισοί θεωρούν ότι συμβάλλει στη μείωση των λανθασμένων αποφάσεων των διαιτητών. Το 65% εμπιστεύεται την τεχνολογία. Αλλά (σχεδόν) τα 2/3 όσων απάντησαν στο ερωτηματολόγιο, συμφωνούν ότι αυτή η διαδικασία αποβαίνει σε βάρος του θεάματος και των συγκινήσεων που το ποδόσφαιρο μπορεί να προσφέρει.
Σε ένα ατελείωτο ντιμπέιτ, για το αν το VAR πρέπει να καταργηθεί, να διατηρηθεί ως έχει, ή να αλλάξει, τις τελευταίες μέρες ακούστηκαν πολλές και διάφορες ιδέες. Μεταξύ άλλων, ο Τζέιμι Κάραγκερ, πρώην αμυντικός της Λίβερπουλ, πρότεινε (στο Sky Sports) να χρησιμοποιείται μόνο στα οφ-σάιντ και για τον έλεγχο, αν η μπάλα πέρασε τη γραμμή τέρματος. Πολλοί ζητούν να εφαρμοστεί το ημιαυτόματο οφ-σάιντ, ώστε να μη γίνονται λάθη στην τοποθέτηση των γραμμών από ανθρώπινο χέρι. Λειτούργησε με επιτυχία στα τελευταία Παγκόσμια Κύπελλα ανδρών και γυναικών, εφέτος υιοθετήθηκε από το Τσάμπιονς Λιγκ και τη Serie A, και του χρόνου θα εγκατασταθεί στα γήπεδα της Ισπανίας. Αν και οι σύλλογοι της Πρέμιερ Λιγκ το είχαν απορρίψει πριν από μερικούς μήνες, ίσως να το ξανασκεφτούν.
Ο πρώην προπονητής της Κρίσταλ Πάλας και της Νιούκαστλ, Αλαν Πάρντιου, ο οποίος προσφάτως εργάστηκε στον Αρη, πρότεινε να τεθεί χρονικό όριο δυο λεπτών για τις αποφάσεις των ρέφερι μέσω VAR. Και πάλι, το πρόβλημα δεν λύνεται. Οι διακοπές μπορεί να είναι πιο σύντομες, αλλά πολλές.
Η ιδέα που φαίνεται να κερδίζει έδαφος, είναι… δανεική από κάποια άλλα σπορ, όπως το κρίκετ, το ράγκμπι και το τένις. Αντί ο ρέφερι να τρέχει στο VAR κάθε φορά που αμφιβάλλει για μια φάση, ας δώσουμε στους προπονητές το δικαίωμα να ζητούν αυτόν τον έλεγχο. Τρεις φορές ο ένας και τρεις φορές ο άλλος, στη διάρκεια ενός αγώνα. Στο NFL ο κόουτς ειδοποιεί ότι επιθυμεί τη χρήση του VAR, ρίχνοντας στο τερέν ένα κόκκινο σημαιάκι. Στο ποδόσφαιρο θα μπορούσε να ενημερώνει τον τέταρτο διαιτητή, που βρίσκεται κοντά στους πάγκους, ώστε ο έλεγχος της φάσης να γίνεται αμέσως μόλις η μπάλα βγει εκτός αγωνιστικού χώρου. Στο τένις οι παίκτες δικαιούνται τρεις ενστάσεις σε κάθε σετ. Κι αν η απόφαση του διαιτητή αποδειχθεί σωστή, τους αφαιρείται μια ένσταση.
Οι διακοπές θα είναι έξι, το πολύ. Μπορεί και λιγότερες. Διότι το τελευταίο πράγμα που θα ήθελε ένας προπονητής, είναι να του ακυρωθεί κανονικό γκολ στο 90’ και να μην μπορεί να αντιδράσει, επειδή νωρίτερα ξόδεψε τις ενστάσεις του σε φάσεις για τις οποίες είχε άδικο. Ετσι θα μειωθούν και τα παράπονα των ομάδων για λανθασμένες αποφάσεις που δεν ήταν και τόσο σημαντικές – αυτές που ο προπονητής άφησε να περάσουν. Υπάρχει, βεβαίως, κίνδυνος, ο προπονητής να μην αντιληφθεί κάποια παράβαση δια γυμνού οφθαλμού στη ροή του αγώνα. Σαν αυτή που οδήγησε στην αποβολή του Μάρκους Ράσφορντ, στον πρόσφατο αγώνα της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ στην Κοπεγχάγη για το Τσάμπιονς Λιγκ. Αλλά κανένα μέτρο δεν είναι τέλειο.
Ενα σοβαρό πρόβλημα είναι και η έλλειψη διαφάνειας, όταν εμπλέκεται το VAR. Σε κάποια σπορ τα επίμαχα ριπλέι προβάλλονται στα στάδια, και οι αποφάσεις των διαιτητών εξηγούνται στους θεατές, όμως στο ποδόσφαιρο το παιχνίδι δεν έχει τόσες πολλές φυσικές διακοπές. Οσο για το αίτημα, να ακούγονται από τα μεγάφωνα του γηπέδου οι συνομιλίες του ρέφερι με το VAR, απορρίφθηκε από το Διεθνές Ποδοσφαιρικό Συμβούλιο (IFAB), που είναι αρμόδιο για τους κανονισμούς. «Θα ήταν χαοτικό», εξήγησε στο BBC ο διευθύνων σύμβουλος, Λούκας Μπρουντ, «και θα δημιουργούσε ένα πολύ επικίνδυνο περιβάλλον για τους διαιτητές».