Σε νομοθετική παρέμβαση για τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο προχωρά η κυβέρνηση, αναγνωρίζοντας ότι πρόκειται για ένα πραγματικό κοινωνικό και οικονομικό πρόβλημα, το οποίο δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ούτε αποκλειστικά από τα δικαστήρια ούτε με αποσπασματικές τραπεζικές ρυθμίσεις.
Τα δάνεια αυτά χορηγήθηκαν κυρίως την περίοδο 2005–2009, σε ένα εντελώς διαφορετικό διεθνές περιβάλλον: το ελβετικό φράγκο θεωρούνταν σταθερό νόμισμα, τα επιτόκιά του ήταν σημαντικά χαμηλότερα από του ευρώ και δεν υπήρχε καμία πρόβλεψη για τη μετέπειτα απότομη ανατίμησή του.
Η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση ανέτρεψε πλήρως τα δεδομένα, οδηγώντας σε δραματική επιδείνωση της ισοτιμίας. Το αποτέλεσμα ήταν χιλιάδες δανειολήπτες, παρά τις πολυετείς καταβολές δόσεων, να οφείλουν σήμερα περισσότερα χρήματα σε ευρώ από όσα αρχικά είχαν δανειστεί, εξαιτίας ενός συναλλαγματικού κινδύνου που δεν μπορούσαν να προβλέψουν.
Η κυβέρνηση ξεκαθαρίζει ότι δεν επιβάλλει λύση, αλλά προσφέρει επιλογές. Οσοι επιθυμούν μπορούν να διατηρήσουν το δάνειό τους σε ελβετικό φράγκο, αναλαμβάνοντας τον συναλλαγματικό κίνδυνο και επωφελούμενοι από τα χαμηλά επιτόκια. Για όλους τους υπόλοιπους, θεσπίζονται δύο δεσμευτικές και υποχρεωτικές για τις τράπεζες λύσεις.
Η πρώτη αφορά τους μη εξυπηρετούμενους δανειολήπτες μέσω του Εξωδικαστικού Μηχανισμού Ρύθμισης Οφειλών. Ειδικά για τα δάνεια σε CHF, η λύση που προκύπτει από τον αλγόριθμο καθίσταται υποχρεωτική για τους πιστωτές. Η συνολική οφειλή μετατρέπεται σε ευρώ στην ισοτιμία αναφοράς της ΕΚΤ, με σταθερούς όρους, ηλεκτρονικά και χωρίς πρόσθετες γραφειοκρατικές διαδικασίες.
Η δεύτερη επιλογή αφορά τους ενήμερους ή ρυθμισμένους και συνεπείς οφειλέτες. Προβλέπεται άμεση μετατροπή του δανείου σε ευρώ με βελτιωμένη ισοτιμία, που συνεπάγεται ουσιαστική μείωση κεφαλαίου από 15% έως και 50%, ανάλογα με εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια. Το νέο δάνειο έχει σταθερό επιτόκιο 2,30%–2,90% για όλη τη διάρκεια, σημαντικά χαμηλότερο από τα σημερινά στεγαστικά, ενώ παρέχεται και δυνατότητα επιμήκυνσης έως πέντε έτη για περαιτέρω μείωση της δόσης. Ετσι, εξαλείφεται ο συναλλαγματικός κίνδυνος και ο δανειολήπτης γνωρίζει με ακρίβεια τι θα πληρώσει και μέχρι πότε.
Η ρύθμιση έχει έντονο κοινωνικό πρόσημο, καθώς ευνοεί περισσότερο τους οικονομικά ασθενέστερους και καλύπτει μεγάλο μέρος της συναλλαγματικής επιβάρυνσης που υπέστησαν. Συνολικά αφορά περίπου 40.000 δάνεια, εκ των οποίων περίπου 20.000 βρίσκονται στις τράπεζες και τα υπόλοιπα σε servicers, πολλά εκ των οποίων έχουν τιτλοποιηθεί στο πλαίσιο του προγράμματος «Ηρακλής».
Το κόστος της παρέμβασης βαρύνει αποκλειστικά τις τράπεζες και, ακόμη και στο ακραίο σενάριο καθολικής συμμετοχής, εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τα 600 εκατ. ευρώ. Η κυβέρνηση τονίζει ότι η ρύθμιση είναι δημοσιονομικά ασφαλής, κεφαλαιακά ουδέτερη για τις τιτλοποιήσεις και δεν δημιουργεί κίνδυνο ενεργοποίησης κρατικών εγγυήσεων.
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι η παρέμβαση δεν αμφισβητεί τη νομιμότητα των δανειακών συμβάσεων, οι οποίες έχουν κριθεί έγκυρες από τον Αρειο Πάγο, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης (ΔΕΕ) και το Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Στρασβούργο (ΕΔΔΑ). Αναγνωρίζει, ωστόσο, πως ένα ζήτημα μπορεί να είναι νομικά κλειστό αλλά κοινωνικά ανοιχτό.
Με τη ρύθμιση αυτή, όπως τονίζεται, η κυβέρνηση επιλέγει μια στοχευμένη, ισορροπημένη και κοινωνικά δίκαιη λύση, αποφεύγοντας τις οριζόντιες παρεμβάσεις και επιχειρώντας να κλείσει οριστικά μια εκκρεμότητα που βαραίνει χιλιάδες νοικοκυριά εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες.
Μετατροπή με Ευνοϊκή Ισοτιμία και Σταθερό Επιτόκιο
Οι οφειλές από CHF μετατρέπονται σε ευρώ, μέσω βελτιωμένης ισοτιμίας σε σχέση με την τρέχουσα. Ταυτόχρονα, καθορίζεται σταθερό επιτόκιο για όλη την υπολειπόμενη διάρκεια του δανείου, η οποία δεν μεταβάλλεται.
Η βελτίωση της ισοτιμίας κλιμακώνεται σε τέσσερις κατηγορίες (κάθε κατηγορία αντιστοιχεί σε συγκεκριμένα εισοδηματικά/περιουσιακά κριτήρια); Προσφέροντας άμεση και ουσιαστική μείωση του κεφαλαίου.
• Κατηγορία 1: +50% Βελτίωση Ισοτιμίας και Σταθερό Επιτόκιο 2,3%
• Κατηγορία 2: +30% Βελτίωση Ισοτιμίας και Σταθερό Επιτόκιο 2.5%
• Κατηγορία 3: +20% Βελτίωση Ισοτιμίας και Σταθερό Επιτόκιο 2.7%
• Κατηγορία 4: +15% Βελτίωση Ισοτιμίας κα Σταθερό Επιτόκιο 2,9%
Το νέο δάνειο σε ευρώ θα έχει χαμηλό σταθερό επιτόκιο για όλη την υπολειπόμενη διάρκειά του, σημαντικά χαμηλότερο από τα αντίστοιχα δάνεια που χορηγούνται σήμερα. Ο δανειολήπτης γνωρίζει από την πρώτη στιγμή το ακριβές ποσό και την ημερομηνία καταβολής κάθε δόσης μέχρι την πλήρη εξόφληση του δανείου.
Δυνατότητα Επιμήκυνσης Διάρκειας
Επιπλέον, παρέχεται στον οφειλέτη η δυνατότητα να ζητήσει την επιμήκυνση της υπολειπόμενης διάρκειας αποπληρωμής του νέου δανείου σε Ευρώ έως και πέντε (5) έτη. Με τον τρόπο αυτό προκύπτει περαιτέρω μείωση του ύψους της μηνιαίας δόσης, ώστε η ρύθμιση να είναι βιώσιμη για ακόμη περισσότερους οφειλέτες.
Συνολικά στην Ελλάδα χορηγήθηκαν περίπου 57.000 δάνεια σε CHF, σε φυσικά και νομικά πρόσωπα, συνολικής αξίας 14,1 δισ. CHF.
Σήμερα στο τραπεζικό σύστημα παραμένουν 20.625 δάνεια με υπόλοιπο 2,5 δισ. CHF, ενώ 17.442 δάνεια ύψους 3 δισ. CHF διαχειρίζονται servicers, με τα περισσότερα από αυτά να έχουν περιληφθεί στις τιτλοποιήσεις του προγράμματος Ηρακλής.
Δηλαδή η ρύθμιση αφορά περίπου 40.000 δάνεια.