Η κυριακάτικη έκδοση της έγκυρης αυστριακής εφημερίδας DerStandard έχει πρώτη είδηση στο οικονομικό της ένθετο τον κίνδυνο που αντιμετωπίζουν οι δύο μεγάλες αυστριακές τράπεζες (Erste & Raiffeisen) από το νομοσχέδιο που κατέθεσε η ουγγρική κυβέρνηση σχετικά με τα δάνεια που έχουν συναφθεί σε ξένο νόμισμα και ειδικά σε ελβετικό φράγκο. Τα δάνεια αυτά συνιστούν πάνω από το 50% του χρέους των ουγγρικών νοικοκυριών, είναι σε ποσοστό 20% μη εξυπηρετούμενα, και λόγω της υποτίμησης του ευρώ τα χρόνια της κρίσης που συμπαρέσυρε και το φιορίνι έχουν εκτιναχθεί στα ύψη τα ποσά που καταβάλλουν οι δανειολήπτες (*). Και οι δύο αυστριακές αυτές τράπεζες συνιστούν σημαντικούς παίκτες στην ουγγρική τραπεζική αγορά και η έκθεσή τους είναι μεγάλη (όπως και σε άλλες γειτονικές χώρες και τα Βαλκάνια) ενώ τα τελευταία χρόνια τουλάχιστον η Raiffeisen καταγράφει ήδη ζημιές.
Η συζήτηση στην Ουγγαρία κρατάει χρόνια (υπάρχουν σχετικά άρθρα των Financial Times & της Wall Street Journal, σποραδικά και σε ελληνικά μέσα όπως την Ναυτεμπορική) και έχουν ήδη παρθεί κάποια μέτρα (**), ενώ τώρα το άρθρο της DerStandard επικεντρώνεται στη διαφορά της ισοτιμίας με την οποία η τράπεζα χρεώνει τους πελάτες της έναντι εκείνης στην οποία η ίδια αποπληρώνει τα δάνεια περαιτέρω, διαφορά την οποία οι τράπεζες καλούνται τώρα να επιστρέψουν αναδρομικά – ένας λογαριασμός που θα ξεπεράσει το 1 δισ. ευρώ.
Το περασμένο καλοκαίρι, απόφαση δικαστηρίου στην Κροατία επέτρεψε σε δανειολήπτες την αποπληρωμή τέτοιων δανείων στην ισοτιμία με την οποία είχαν εκταμιευθεί, ενώ πρωτοβουλίες πολιτών πιέζουν και σε άλλες χώρες (π.χ. Σλοβενία, Πολωνία) προς αυτή την κατεύθυνση. Ορισμένες υποθέσεις έχουν φτάσει μέχρι και τα ευρωπαϊκά δικαστήρια (π.χ. τον Απρίλιο του 2014). Βασικό επιχείρημα στη δικαστική διευθέτηση συνιστά η άποψη ότι τέτοια δάνεια ουσιαστικά αποτελούν μέρος επενδυτικού χαρτοφυλακίου και ως εκ τούτου χρήζουν ιδιαίτερης ενημέρωσης από τη μεριά των τραπεζών προς τον δανειολήπτη καθώς και μέτρων αντιστάθμισης κινδύνου, ενέργειες που απαιτούν εξειδικευμένο (ίσως και πιστοποιημένο) προσωπικό.
Στην Ελλάδα, πριν λίγες μέρες δημοσιεύθηκε απόφαση δικαστηρίου της Ξάνθης που δικαίωσε δανειολήπτη που κατήγγειλε ελλιπή ενημέρωση και καταχρηστικούς όρους στη δανεικαή του σύμβαση και κέρδισε την αποπληρωμή του δανείου στην αρχική ισοτιμία, είδηση που αν και εμφανίστηκε σε μερικές εφημερίδες δεν έπαιξε και τόσο πολύ στα συστημικά ΜΜΕ. Έχει ήδη συσταθεί σύλλογος δανειοληπτών (ελβετικού φράγκου) ο οποίος προετοιμάζει ομαδικές προσφυγές κατά των τραπεζών με αντίστοιχα αιτήματα. Στην Ελλάδα τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο υπολογίζονται γύρω στα 65 με 70 χιλιάδες, η πλειοψηφία των οποίων δόθηκε μεταξύ τέλους 2006 και αρχών 2010. Εσύ έχεις δάνειο σε ελβετικό φράγκο; Ενημερώσου!
(*) Τον Απρίλιο του 2007, ένα ευρώ ισοδυναμούσε με 1,64 ελβετικά φράγκα για να διολισθήσει ως τα τέλη του 2009 στο 1,50, τον Ιούλιο του 2011 άγγιξε το 1,02 για να ακολουθήσουν δύο υποτιμήσεις από την Ελβετική Κεντρική Τράπεζα που έθεσαν την ισοτιμία αρχικά στο 1,10 και στη συνέχεια στο 1,20 – η πραγματική ισοτιμία αποπληρωμής για τους δανειολήπτες είναι λίγο μικρότερη.
(**) Το 2011, ορίστηκε πλαφόν στην ισοτιμία αποπληρωμής δανείων σε ευρώ και φράγκο, ενώ είχε προταθεί μέχρι και η σύνδεση του οφειλόμενου κεφαλαίου των στεγαστικών δανείων με την τρέχουσα αξία των υποθηκευμένων ακινήτων, εξέλιξη που αργά ή γρήγορα θα έρθει γενικώς, κατά την άποψη του γράφοντα, μοιράζοντας έτσι το ρίσκο μεταξύ καταθέτη, τράπεζας και δανειολήπτη.