Είναι άδικο μιλώντας για Αγγλία να περιορίζεται το μυαλό και η ματιά μας μόνο στο Λονδίνο. Η αγγλική εξοχή είναι το απόλυτο αξιοθέατο της Γηραιάς Αλβιόνας. Καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν τη συναγωνίζεται σε αυτό. Κατά καιρούς την έχουμε γυρίσει απ’ άκρη σ’ άκρη. Ουαλία ονειρεμένη, Κορνουάλη ενδιαφέρουσα αν και τουριστική, Βόρεια Αγγλία με τα Lake districts συναρπαστική, η Σκωτία, ιδίως η Σκωτία, μέχρι το τέρμα Θεού της, μας πήρε τα μυαλά για πάντα…
Αλλά, απ’ ό,τι αποδείχτηκε, μας έλειπε ένα σπουδαίο κομμάτι Αγγλίας. Τα Cotswolds. Μιλάμε για μια συστάδα χωριών που συναγωνίζονται το ένα το άλλο σε ομορφιά. Μόλις δύο ώρες από το αεροδρόμιο του Χίθροου. Αξίζει να ενοικιάσετε αυτοκίνητο – εντάξει, θέλει λίγη εξοικείωση το δεξί τιμόνι, αλλά είναι τόσο εξαιρετική η σήμανση και οι δρόμοι, που με σύνεση θα τα καταφέρετε μια χαρά. Δηλαδή αξίζει να τα καταφέρετε. Πείτε το ένα προσκύνημα στην αισθητική, στον σεβασμό στην παραδοσιακή αρχιτεκτονική, στη διατήρηση, στη μαγεία.
Cotswolds, λοιπόν. Το όνομα προκύπτει από το “Cot”, ήτοι καταφύγιο προβάτων, και “wold”, δηλαδή λόφος. Καταφύγιο προβάτων σε λόφους. Πρόβατα που θα συναντήσετε σε κάθε πλαγιά, καθώς έχουν μακρά ιστορία σε τούτο τον ευλογημένο τόπο. Αρκεί να σκεφτείτε ότι η ράτσα έφτασε στην Αγγλία από την εποχή των Ρωμαίων, κατά τον Μεσαίωνα. Εκτοτε, τόσο η προβατοτροφία όσο, βέβαια, και το εμπόριο μαλλιού τούς απέφερε και τους αποφέρει πλούτο.
Κάθε χωριό που επισκεπτόμασταν, μας άλλαζε τη σειρά προτίμησης. Το Bibury, όπου σε ασύλληπτης ομορφιάς cottages έμεναν οι υφαντοποιοί, είναι το ομορφότερο! Ψηφίζαμε ομόφωνα… Μέχρι που φτάναμε στο Slaughter και αλλάζαμε: «Τελικά αυτό είναι, αυτό!». Μέχρι που φτάναμε στο Bourton on the Water. Ασυζητητί αυτό! Τελειωτικά! Μέχρι που φτάσαμε στο Broadway. Αυτό! Αυτό!
Είχε κανένα νόημα η άτυπη ψηφοφορία μας; Ολα ήταν μαγεία. Εψαχνα τη λέξη, τη μία λέξη. Τελικά την είπε η Λίλα: «Εδώ μιλάμε για αίρεση». Δίκιο είχε. Αίρεση. Ηταν τέτοια η ομοιομορφία των παραμυθένιων πέτρινων σπιτιών. Ενας κοινός «κωδικός». Σαν μια ένωση ανθρώπων με κάτι ιερά κοινό. Τη διατήρηση. Αλλά κυρίως την ωδή στην πιο πολυτελή απλότητα που έχω συναντήσει στη ζωή μου. Κάθε σπιτάκι, κάθε πορτούλα, κάθε φωτισμένο παραθυράκι, κάθε σκεπή.
Προσέξατε ότι χρησιμοποίησα πολλά υποκοριστικά; Με συγκίνηση από τον χώρο του ασυνείδητου, η βόλτα σε γυρίζει σε ένα… πολύ παρελθόν. Στις παιδικές μας ζωγραφιές. Στον απλοϊκό τρόπο που ζωγραφίζαμε το σπίτι, την πόρτα στη μέση, δεξιά αριστερά τα παράθυρα, που τους βάζαμε κουρτινίτσες, απαραιτήτως μια καμινάδα να υπονοεί τζάκι, ίσως έναν ήλιο με χαμόγελο…
Κατοικούσαμε σε πολυκατοικία εμείς τότε, στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας, με το άγαλμα της Αθηνάς ως προέκταση του σαλονιού με τα έπιπλα Σαρίδη, είχαμε θυρωρό τον κύριο Γιώργο, όπως είχαν όλες οι πολυκατοικίες τότε, ανεβαίναμε ορόφους με ασανσέρ, δεν είχαμε τζάκι… Ωστόσο στις παιδικές μας ζωγραφιές αποδίδαμε το σπίτι τελείως αλλιώς. Το γνωστό «σπιτάκι». Αυτό λαχταρούσε η ψυχή μας. Αυτό ανέδιδε ζεστασιά, αγάπη, ένωση. Ε, αυτό είναι που συναντάς στα Cotswolds.
Κάτι ακόμα που τονίζαμε στις συζητήσεις μας ήταν η απλότητα των εστιατορίων. Εξαιρετικά εστιατόρια, είτε σε πύργους, είτε σε ταπεινά πλην ιστορικά κτίσματα. Ωστόσο καμία εκζήτηση. Εφεραν την παράδοση ως θεματοφύλακες. Αλλά εξίσου λάτρεψα σε όλα τα χωριά την επιμονή των καταστημάτων στην προώθηση κυρίως προϊόντων και ειδών με αγγλική «σφραγίδα». Σε μια περιοχή πλούτου, ευφυώς χαμηλότονου, που σίγουρα την κατοικούν ευκατάστατοι άνθρωποι, έχοντας τα εξοχικά τους, δεν προσπαθούσαν τίποτα παράφωνα εξεζητημένο, τίποτα που να θυμίζει οτιδήποτε άλλο από το μέρος που ήμασταν.
Και βέβαια, σε κάθε χωριό απολαμβάναμε την κάθε παμπ. Αλλωστε η παμπ είναι, η δική μας «πλατεία». Εκεί συναντιούνται οι άνθρωποι, εκεί γελάνε, εκεί σχολιάζουν, εκεί γεμίζουν τη μοναξιά τους. Λατρεύω την ατμόσφαιρα των εγγλέζικων παμπ. Ιδίως σε εκείνο το χωριό των ελάχιστων κατοίκων. Είχε χιονίσει. Χτυπούσαν οι καμπάνες ρυθμικά, περπατήσαμε στο νεκροταφείο τους, έχουμε και τα κουσούρια μας, δίπλα ακριβώς στους τάφους και ένας κόκκινος τηλεφωνικός θάλαμος. Με μια ταμπέλα: «Καλέστε κάποιον φίλο σας για να κρατήσουμε ζωντανούς τους θαλάμους».
Με τόσους σταυρούς τάφων ένα γύρω έμπαινες και σε περίεργες σκέψεις… Λες να υπάρχει σύνδεση με τους ουρανούς; Φαντάζεστε να μπορούσαμε! Και μερικά μέτρα πιο πέρα μια παμπ σαν από κινηματογραφική ταινία. Με όλα τα χαρακτηριστικά. Τα κρεμασμένα ανάποδα ποτήρια, τις διαφημιστικές πετσέτες πάνω στο μπαρ, την καμπάνα για τον τελευταίο γύρο, την τηλεόραση, το καρό, ακόμα και τη μυρουδιά.
Στα Cotswolds ήταν η συνάντησή μας. Εκεί και ο αποχωρισμός σας. Με τα παιδιά και τα εγγόνια μας. Ο καθείς και η οικογένειά του. Ο καθείς και ο δρόμος του. Αποχαιρετήσαμε τον παλιό χρόνο, υποδεχτήκαμε τον καινούργιο. Παίξαμε σε αυτό το παιχνίδι διασπώντας τη ροή του χρόνου. Γράφοντας αναμνήσεις που είναι η πιο φερέγγυα, προσοδοφόρα επένδυση. Χαρήκαμε «Μαζί». Πόσο το «Μαζί», ιδίως σε αχαρτογράφητους χρόνους (και πότε ήταν χαρτογραφημένοι;), το έχει ανάγκη η ψυχή! Και αποδείχτηκε το ιδανικό μέρος.
Εκείνα τα σπιτάκια… Τα «σπιτάκια» όπως τα έχουμε όλοι μέσα μας ως ζητούμενο αγάπης, σχέσεων, ζεστασιάς. Ενωσης. Ανθρωπένια πράγματα.