Αναζήτηση:

Διαφήμιση

Διαφήμιση

POST Σχόλια της Τατιάνας Παπαναστασίου

Μετανάστευση: κάποιες προτάσεις

Θα ξεκινήσω με μια διαπίστωση. Λυπάμαι πολύ που όλα τα σοβαρά ζητήματα στην Ελλάδα τα συζητάμε αποκλειστικά και μόνο προεκλογικά. Και μάλιστα μετά από δηλώσεις των πιο ακραίων στοιχείων της κοινωνίας. Διότι ας μην ξεχνάμε ότι οι ανακοινώσεις για τα νέα κέντρα κράτησης των μεταναστών ήρθαν περίπου μία βδομάδα μετά τις δηλώσεις του προέδρου του ΛΑΟΣ για στρατόπεδα συγκέντρωσης μεταναστών και οπλοκατοχή των Ελλήνων πολιτών. Βεβαίως αυτά αναφέρθηκαν μαζί, ώστε να γίνει από όλους η σύνδεση ότι μετανάστης σημαίνει εγκληματίας.

Η σύνδεση των μεταναστών με την εγκληματικότητα δεν είναι ελληνική εφεύρεση, συμβαίνει παγκοσμίως. Στο παρελθόν οι Έλληνες μετανάστες σε άλλες χώρες έχουν κατηγορηθεί κατά κόρον για την αύξηση της εγκληματικότητας. Φυσικά οι περισσότεροι θα πείτε “άλλο εμείς”. Πάντα έτσι λέμε. Άλλο εμείς.

Θα μου πείτε για τους λαθρο-μετανάστες. Όλοι διαρρηγνύουν τα ιμάτιά τους ότι αυτοί φταίνε. Για την εγκληματικότητα, την οικονομική κρίση, τα πάντα. Οι λαθρο-μετανάστες είναι μετανάστες που έχουν εισέλθει στην Ελλάδα χωρίς να τους δοθεί άδεια από τις αρμόδιες αρχές της χώρας. Αυτή είναι μια παράνομη πράξη, με βάση το ελληνικό δίκαιο. Αλλά αυτό δεν τους κάνει εγκληματίες. Αλήθεια, έχετε αναρωτηθεί πόσοι από τους μετανάστες που δουλεύουν στα σπίτια σας, στις επιχειρήσεις σας ή στα χωράφια σας εισήλθαν παράνομα στη χώρα και νομιμοποιήθηκαν αργότερα; Οι περισσότεροι. Ο λόγος είναι ότι η διαδικασία για να μπει κανείς νόμιμα στη χώρα είναι τόσο περίπλοκη και χρονοβόρα που είναι απαγορευτική. Οπότε οι περισσότεροι επιλέγουν να μπουν παράνομα ή ημινόμιμα και να προσπαθήσουν να νομιμοποιηθούν αργότερα.

Οι μετανάστες που στοιβάζονται στα κέντρα κράτησης σε απάνθρωπες συνθήκες, συνθήκες για τις οποίες η χώρα μας έχει κατηγορηθεί πολλές φορές διεθνώς, είναι οι ίδιοι με αυτούς που βάζουμε στα σπίτια μας. Στη μία περίπτωση φωνάζουμε και κατηγορούμε και στην άλλη κάνουμε τα στραβά μάτια γιατί τους χρειαζόμαστε. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τους χρειαζόμαστε γιατί επί δεκαετίες δουλεύουν πολλοί μετανάστες σε αυτή τη χώρα. Όταν δεν έβρισκαν δουλειά προσπαθούσαν να φύγουν. Υπάρχουν έρευνες που δείχνουν ότι ήδη έχει φύγει ένα μεγάλο ποσοστό μεταναστών από την Ελλάδα λόγω της κρίσης, τουλάχιστον ένα 10%.

Τα κέντρα κράτησης παρουσιάζονται ως η μόνη λύση. Αυτό είναι λογικό γιατί οι περισσότεροι που συμμετέχουν στο δημόσιο διάλογο για αυτά τα θέματα επίτηδες δεν παρουσιάζουν άλλες λύσεις αλλά τονίζουν μόνο τα προβλήματα. Οι λύσεις είναι πολλές, αν κάποιος ασχοληθεί ουσιαστικά με το ζήτημα. Τα νέα κέντρα κράτησης δεν είναι μία από αυτές. Θα σας παρουσιάσω μερικές συνοπτικά.

Οι παρακάτω προτάσεις εμπίπτουν σε δύο κατηγορίες, αυτές που μπορεί να υλοποιήσει η Ελλάδα και αυτές για τις οποίες χρειάζεται τη βοήθεια άλλων χωρών. Τα αίτια που οδηγούν στη μετανάστευση είναι πολλά και διαφορετικά και ξεπερνούν τις δυνατότητες μιας χώρας. Η Ελλάδα, λόγω της γεωγραφικής της θέσης, αντιμετωπίζει πιο έντονα το φαινόμενο και καλείται να διαχειριστεί τις επιπτώσεις του.

Το πρώτο πράγμα που πρέπει να γίνει είναι να δημιουργηθεί, επιτέλους, στη χώρα σοβαρή μεταναστευτική πολιτική. Δηλαδή πολιτική υποδοχής και πολιτική ένταξης των μεταναστών. Να υπάρχουν απλοί τρόποι να μπει κάποιος νόμιμα στη χώρα για να εργαστεί και να μην είναι απαγορευτική μια τέτοια διαδικασία. Επίσης να υπάρχουν συντονισμένοι και επίσημοι μηχανισμοί που θα βοηθάνε στην ομαλότερη προσαρμογή αυτών των ανθρώπων στην κοινωνία και θα κατοχυρώνουν τα βασικά δικαιώματά τους. Οι μηχανισμοί που υπάρχουν τώρα είναι λίγοι, δεν είναι κρατικοί και υπάρχει μικρός συντονισμός. Συχνά οι μετανάστες δε γνωρίζουν καν για αυτούς. Με αυτό τον τρόπο θα μπορούσαν να δημιουργηθούν και επιπλέον θέσεις εργασίας σε όλες τις περιφέρειες της χώρας.

Να επισπευστούν οι διαδικασίες χορήγησης πολιτικού ασύλου για πρόσφυγες. Το περίφημο Δουβλίνο ΙΙ που ακούγεται πολύ συχνά στα ΜΜΕ αφορά μόνο τους πρόσφυγες. Είναι αλήθεια ότι κάποιοι μετανάστες δηλώνουν ψευδώς ότι είναι πρόσφυγες για να κερδίσουν παραπάνω χρόνο. Όμως το αν δικαιούται κάποιος προσφυγικό καθεστώς ή όχι μπορεί να διαπιστωθεί από ειδικούς, αλλά πρέπει πρώτα να εξεταστεί η κάθε περίπτωση. Με την υπάρχουσα κατάσταση και μόνο η κατάθεση των δικαιολογητικών είναι μια πάρα πολύ δύσκολη διαδικασία.

Να αναλάβει, επιτέλους, η Ευρώπη τις ευθύνες της. Πολλοί από τους μετανάστες που έρχονται στην Ελλάδα θέλουν να πάνε σε κάποια άλλη Ευρωπαϊκή χώρα. Συνήθως δε μπορούν είτε γιατί οι έλεγχοι στα σύνορα και στα λιμάνια είναι πολύ αυστηροί, είτε γιατί έχουν δηλώσει (αληθώς ή ψευδώς) ότι είναι πρόσφυγες και υπάγονται στο Δουβλίνο ΙΙ. Βέβαια πλέον το Δουβλίνο ΙΙ ακυρώνεται στην πράξη διότι πολλές Ευρωπαϊκές χώρες έχουν αποφασίσει ότι δε θα επαναπροωθούν στην Ελλάδα όσους συλλαμβάνουν στην επικράτειά τους διότι κρίνουν ότι στη χώρα μας οι μετανάστες κακομεταχειρίζονται, βασανίζονται και καταπατώνται τα βασικά τους δικαιώματα. Μια ιδιαίτερα ντροπιαστική διαπίστωση για τη χώρα μας.

Υπάρχουν όμως και πολλοί μετανάστες που θέλουν να μείνουν στην Ελλάδα, παρά τις άσχημες συνθήκες. Όπως γοητεύει εμάς η χώρα μας έτσι γοητεύει και πολλούς ξένους. Αυτοί πρέπει να νομιμοποιηθούν. Διευκρινίζω ότι η νομιμοποίηση είναι διαφορετική από τη χορήγηση υπηκοότητας, καθώς είναι προσωρινή και η άδεια παραμονής ανανεώσιμη. Όταν νομιμοποιηθούν, θα είναι πιο δύσκολο να καταπατηθούν τα δικαιώματά τους και πιο δύσκολο να τους εκμεταλλευτούν. Φυσικά η εκμετάλλευση δε θα εξαλειφθεί, αλλά αν δημιουργηθούν παράλληλα οι κατάλληλοι μηχανισμοί στήριξης θα μειωθεί. Επίσης, όταν νομιμοποιηθούν θα πληρώνουν όλοι εισφορές στα ασφαλιστικά ταμεία και φόρους. Με βάση το νόμο, για να ανανεωθούν οι άδειες παραμονής πρέπει οι μετανάστες να έχουν εκπληρώσει κάποιες υποχρεώσεις τους. 

Να αντιμετωπιστούν, με τη βοήθεια της Ευρώπης, τα κυκλώματα λαθρεμπορίας μεταναστών. Σε αυτά τα κυκλώματα συμμετέχουν και πολλοί Έλληνες. Επίσης αντίστοιχα πρέπει να αντιμετωπιστούν σοβαρά και τα κυκλώματα οργανωμένου εγκλήματος μέσα στη χώρα τα οποία, συνήθως, ηγούνται Έλληνες και εκμεταλλεύονται κάποιους μετανάστες. Φυσικά δε συμμετέχουν όλοι οι μετανάστες σε τέτοια κυκλώματα, μόνο λίγοι. Αυτό το ζήτημα που αφορά μια μειοψηφία μεταναστών χρησιμοποιείται πολύ συχνά από πολλούς για να χαρακτηρίσει λανθασμένα το σύνολο των μεταναστών, αγνοώντας παράλληλα τη συμμετοχή των Ελλήνων.

Αυτές είναι κάποιες προτάσεις για το ζήτημα της μετανάστευσης στην Ελλάδα. Μπορούμε να συζητήσουμε και άλλες. Να το κάνουμε σοβαρά όμως και να μην ηγούνται το διάλογο οι ακραίες ομάδες, όπως κάνουν τώρα, με την ανοχή όλων μας. Το να στοιβάζουμε τους μετανάστες σε καινούρια κέντρα κράτησης σε απάνθρωπες συνθήκες σίγουρα δεν είναι λύση. Εκτός από τους ανθρωπιστικούς λόγους, το μέτρο αυτό είναι προσωρινό και αντιπαραγωγικό, σε καμία περίπτωση δεν αποθαρρύνει τους νέους μετανάστες. Η μετανάστευση είναι ένα φαινόμενο που επηρεάζει ιδιαίτερα τη χώρα μας, λόγω θέσης, οπότε πρέπει να αναπτυχθεί μια πολιτική που να διαχειρίζεται το ζήτημα συνολικά και σε βάθος χρόνου.

Σε καιρό κρίσης είναι λογικό το κράτος να λειτουργεί με καθυστέρηση και όχι ολοκληρωμένα, για όλους. Όμως το ζήτημα της μετανάστευσης προϋπήρχε της κρίσης και ποτέ ως τώρα δεν έγινε σωστή διαχείριση του θέματος. Όπως απαιτούμε τη σωστή διαχείριση όλων των υπόλοιπων ζητημάτων, έτσι πρέπει να απαιτούμε και τη διαχείριση του συγκεκριμένου, για τους σωστούς λόγους.

*Η Τατιάνα Παπαναστασίου είναι υποψήφια Διδάκτωρ Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.

Προηγούμενα άρθρα της Τατιάνας Παπαναστασίου

ένα άρθρο των πρωταγωνιστών